انسانيت نيز ما با آنها فرقى نداريم و همين طورى كه كثرت گناه و مخالفت پيمبران سبب شد كه در موقع عذاب واقع گرديدند ممكن است بر ما نيز عذاب نازل گردد همانطورى كه بر آنان نازل گرديد و بدانند اگر چه خداوند در موقع رحمت ( أرحم الراحمين ) است در موقع غضب نيز شديد الانتقام و اشد المعاقبين خواهد بود لكن متأسفانه ما اسم خود را مسلمان ميگذاريم و گوئيم كتاب قانونى ما قرآن است و هيچ خبرى حتى از رسم ( قرآن ) هم نداريم ، و گمان ميكنيم گناه اين به گردن اولياء امور و معلمين مدارس است كه نخستين بايستى دين اطفال و تعليمات ( قرآن را به آنها بياموزند و سپس شروع نمايند در تدريس باقى امور لكن چنين نيست بايستى هر كس رجوع بعقل خود نمايد و فكر كند براى چه آفريده شده و تكليف وى چيست و راه نجات خود را پيدا نمايد .
سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَ السَّاعَةُ أَدْهى وَ أَمَرُّ
خداى متعال كفار را تهديد مينمايد هم به عذاب دنيا و هم به عذاب آخرت عذاب دنياى كفّار مكّه چنانچه مفسرين گفتهاند جنگ بدر بوده كه آنان شكست خوردند و از جنگ فرار نمودند ، و اين مطلب يكى از پيش گوئيهاى قرآن مجيد بشمار ميرود در ( منهج بروايت صاحب كشاف كه از عمر چنين نقل نموده وقتى اين آيه فرود آمد من مقصود اين آيه را ندانستم تا روز بدر ديدم رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم زره ميپوشد و ميگويد
( سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ )
فهميدم اين آيه دلالت دارد بر پراكندهگى مشركين و غلبه مسلمين . پايان اين عذاب و مغلوبيت مكافات و كيفر اعمال بد دنيوى كفّار بود ، لكن مجازات و عذاب سختتر در قيامت كه وعدهگاه آنها است خواهند ديد و آن
( أَدْهى وَ أَمَرُّ )
( ادهى ) مأخوذ از داهية كه بمعنى بليّه و آفت و شدت است اشاره به اينكه و لو آنكه كفار در دنيا غالبا به عكس العمل خود و بمكافات اعمال خود ميرسند لكن جاى مجازات و محل عذاب آنان قيامت است كه عذاب قيامت بمراتب سختتر و تلختر خواهد بود .