توضيح آيات
وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ
اين مرتبه چهارم است كه آيه بالا در اين سوره مباركه تكرار گرديده و تكرار اين آيه نظير تكرار
( فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ )
در سوره الرحمن و
( وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ )
در سوره مرسلات است و نيز در هر موقعى كه آيهاى تكرار ميگردد اضافه بر اينكه مطلب مربوطه به آن را مؤكّد ميگرداند بكثرت تكرار و استماع آن القاء بنفس ميگردد يعنى از راه گوش و استماع يا از راه قول و گفتار بدلالت الفاظ معانى مندرجه در آنها از راه زبان و گوش در قلب سرايت مىنمايد و به تكرار آن مشدد ميگردد و يكى از فائده ذكر و تكرار آن كه اينقدر در آيات و احاديث تأكيد در آن شده است شايد همين باشد .
از بعض عرفاء است كه در اين حكايت اشارهايست به معامله لوط روح - با قوم نفس امّاره و معامله خدا نسبت به آنها و نجات دادن لوط روح بسبب صفات روحانيه و هلاكت قوم لوط بسبب صفات بشريه طبيعيه و هر كسى كه شهوت بهيميه و شهوت جماع بر وى غالب گرديد واجب و لازم است كه آن را به سنگ ( لا إله الا اللَّه ) بشكند و اين صفت را بضدش معالجه كند ، و خود را متصف گرداند بصفت عفت كه آن حالتى است متوسط بين خمود نفس ، كه تفريط در قوه شهويه است و عدم اعمال آن زائد بر آن حكمتى كه براى آن خلقت گرديده ، و بين فجور كه افراط در آنست و عفيف كسى را گويند كه بر طبق دستور عقل و شرع و عرف اين قوه را به كار اندازد و حدّ وسط بين دو طرف افراط و تفريط آن را مراعات نمايد .
( تفسير روح البيان )
وَ لَقَدْ جاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ - كَذَّبُوا بِآياتِنا كُلِّها فَأَخَذْناهُمْ أَخْذَ عَزِيزٍ مُقْتَدِرٍ
( النذر ) جمع انذار و انذار بمعنى بيم دادن و ترسانيدن و تهديد نمودن است و چون فرعون و فرعونيان موسى ( ع ) و هارون را تكذيب نمودند با تكذيب