و اين را ندانسته كه طريق تحصيل قرب به خدا چنين نيست كه اينان گمان نمودهاند بلكه كسى كه دل و قلب خود را از آلودگيها و قذارات طبيعى و اخلاقى تصفيه نمايد و مطيع سفراى الهى و امر حق تعالى گردد و محبت او را در قلب خود بپروراند از هر چيزى به خدا نزديكتر مىگردد و ديگر در فيض گرفتن محتاج بشفيع و واسطه نميباشد .
وَ لَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى أَمْ لِلْإِنْسانِ ما تَمَنَّى فَلِلَّهِ الْآخِرَةُ وَ الْأُولى
شايد آيه اشاره به اين باشد كه پس از آنكه بتوسط پيمبران طريق قرب شما به خدا واضح گرديد و راه هدايت خود را يافتيد بايستى براى تعالى و ترقى قدم پشت قدم اولياء الهى و پيشوايان بشرى بگذاريد و بمطلوب خود نائل گرديد نه اينكه جمادى را بپرستيد اعم از اينكه بتهاى مشركين باشند يا بت نفس يا پول و اسكناس يا طلا و نقره يا هواى و خواهشهاى نفسانى قوله تعالى
( أَ فَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلهَهُ هَواهُ )
و از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم نقل ميكنند كه فرموده
( شرّ إله يعبده فى الارض الهوى )
و به اين عمل سير قهقرايى نموده تا آنكه بجايى رسيد كه در باره شما صادق آيد
( صُمٌّ بُكْمٌ عُمْيٌ فَهُمْ لا يَعْقِلُونَ )
آرى محبت دنيا انسان را از شنيدن كلام حق تعالى كر و از گفتن آن گنگ و از ديدن آيات الهى كور ميگرداند .
( أَمْ لِلْإِنْسانِ ما تَمَنَّى فَلِلَّهِ الْآخِرَةُ وَ الْأُولى )
آيا مشركين چنين گمان ميكنند كه اين بتها قدرت و توانايى دارند كه آنان را بآرزوهاى خودشان برسانند و خواهشهاى آنان را بپذيرند در صورتى كه چنين نيست اينها ناچيز و فانى بالذاتند و در وجود و بقاء محتاج به خدا ميباشند نه فقط بتها چنينند بلكه تمام اجزاء كائنات همه فقيرند هم در وجود و هم در بقاء محتاج بواجب الوجود و غنى مطلقاند شما دنيا بخواهيد يا آخرت بايستى دست نيازمندى بسوى بينياز مطلق دراز نموده و از او فيض بطلبيد .
آرى انسان بفطرت اوليه خود آرزوى كمال بقاء و سعادت و تقرب بمبدء در