تبديل مىگردد بعالم اخروى خلاصه عالم دنيا منحل و عالم قيامت ظاهر ميگردد
فَوَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ
پس در آن روز واى يا ويل كه گويند چاهى است در جهنم بنام ويل براى كسانى است كه پيمبران و سفراء الهى را تكذيب نمودند و نسبت ناروا مثل دروغگويى يا جنون يا سحر به آنها دادند .
الَّذِينَ هُمْ فِي خَوْضٍ يَلْعَبُونَ
در مقام اوصاف تكذيب كنندگان انبياء برآمده كه آنان كسانى ميباشند كه در باطل و امور طبيعى كه استوار نيست و در جنب امور روحانى و معارف الهى ناچيز مينمايد و ناپايدار است بازى ميكنند زيرا كه گفتار و اعمال آنان مثل بچهها و ديوانگان است كه از روى عقل و بصيرت نيست ، اگر آنان در بيهوده كارى فرو نرفته بودند نسبت ناروا به پيمبران نميدادند و آن بزرگواران را ساحر و كذاب و ديوانه نمىناميدند .
يَوْمَ يُدَعُّونَ إِلى نارِ جَهَنَّمَ دَعًّا هذِهِ النَّارُ الَّتِي كُنْتُمْ بِها تُكَذِّبُونَ
جمله ( يوم يدعون ) بدل آيه بالا ( يوم تمور ) مىباشد ( دعا ) يعنى ( دفعا ) روزى كه بر كافرين عذاب واقع ميگردد آنان را بطور اجبار بسوى جهنم ميكشانند به آنها گفته مىشود اين همان آتشى خواهد بود كه پيمبران گوش زد شما نمودند و شما باور ننموديد و در مقام تحقيق برنيامده و از روى تعصب و هواى نفسانى آن را افسانه گرفتيد و در مقام دشمنى و ايذاء رسولان حق برآمديد .
أَ فَسِحْرٌ هذا أَمْ أَنْتُمْ لا تُبْصِرُونَ اصْلَوْها فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا سَواءٌ عَلَيْكُمْ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
همزه ( ا فسحر ) همزه استفهامى در مقام سرزنش كفار است كه شمايى كه معجزات و وحى الهى را سحر مينماميديد آيا اينكه مىبينيد از انواع عذاب سحر و امر باطل است يا آنكه همانطورى كه در دنيا چشم دل شما كور بود و حقانيت و آثار صدق گفتار آنها را نميديديد اين عذاب كذايى را هم نمىبينيد - چون در دنيا