توضيح آيات
وَ لَقَدْ خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ وَ ما مَسَّنا مِنْ لُغُوبٍ
خداى تعالى در مقام بيان مدّت آفرينش جهان برآمده و چنين اظهار مينمايد كه ما آسمانها و زمين و آنچه بين آنها است از نفوس علويين و ملائكه مدبّرين و افلاك و كرات و كهكشانها و زمين و مخلوقات ارضى از جمادات و نباتات و انواع حيوانات و افراد بشر و انواع و اقسام جنيان و پريان كه عدد هر يك از انواع و اقسام موجودات را جز خالق و مدبر آنها شماره نتوان نمود اين خلقت عظيم كذايى را در مدت شش روز آفريديم و مرتب گردانيديم بدون آنكه در آفرينش آن براى ما زحمت و مشقتى باشد .
( در اينجا ممكن است سؤالاتى پيش آيد )
( اوّل ) مگر ذات متعال قدرت نداشت كه يك دفعه عالم را بيافريند كه بتدريج آفريده .
( دوّم ) پيش از آسمانها و زمين روز و شبى نبوده شب و روز از گردش كرات و حركت زمين بدور خود اندازهگيرى شده .
( سوّم ) اين آيه كه آسمانها و زمين در شش روز خلق نموده منافى با آن آياتى خواهد بود كه صريح در اين است كه آنچه را خداى تعالى اراده نمايد فورا موجود ميگردد مثل آنجا كه فرموده
( وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ
« 1 » و نيز در آنجا كه فرموده
( إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ )
« 2 » و اين دو دسته از آيات به ظاهر منافى با هم بلكه متناقص يكديگر است .
هامش
( 1 ) - سوره قمر آيه 50 يعنى امر ما نيست مگر يكى مثل بهم خوردن چشم يعنى آنچه را كه بخواهيم فورا انجام ميگيرد
( 2 ) - در سوره يس آيه 82 فرموده وقتى وجود چيزى را اراده نمائيم به او گوئيم باش فورا موجود ميگردد امر كن اشاره بسرعت اجابت اشياء است