را شهيد نمودند و در چاه انداختند و چاه را پر از سنگ گردانيدند و بروايت ضحاك ( رسّ ) نام چاهى است كه كفار صاحب ياسين را كه پيمبر آنان بود در آنجا كشتند و جماعت ديگرى گفتهاند اصحاب الرسّ جماعتى بودند كه بر سر چاه يمامه منزل داشتند و آنان همان گروه ( اخدود ) بودند كه در سوره ( البروج ) بيان شده و توجيهات ديگرى نيز راجع باصحاب رسّ كردهاند . ( منهج الصادقين ) ( خلاصه ) در آيات قرآن راجع به پيمبران پيشين و مردمان زمانشان و انكار و ايذايى كه نسبت به آن بزرگواران شده برسول خود مكرر تذكر ميدهد و البته در آن حكمت و اسرارى نهفته است از جمله حكمتهاى بارز آن تسلّى دل رسول خود محمّد صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم بوده كه اگر كفار قريش تو را اذيت مينمايند و نسبتهاى ناروا به تو ميدهند مردمان پيش نيز چنين بودند بر ايذاء آنان صبر كن همانطورى كه پيمبران ( اولو العزم ) صبر نمودند .
و ديگر براى تهديد و ترساندن كفار و چگونگى عذاب دنيوى آنها كه در اثر مخالفت امر حق تعالى آنان را چگونه عذاب گرفت كه بعضى گرفتار طوفان و بعضى بصيحه آسمانى و بعضى بباد صرصر و بعضى به سنگ ريزه كه بر سر آنها باريد و غير اينها گرفتار گرديدند كه شايد آنها از آفات دنيا بترسند و دست از مخالفت بردارند
أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ
( همزه ) استفهامى براى انكار و جحد آورند يعنى آيا چنين گمان ميكنيد كه ما از خلقت و آفرينش اول درمانده شدهايم و ديگر بر آفرينش جديد قدرت نداريم بلكه آنها از خلقت تازه در اشتباهند و نمىدانند كه در تغيير و تبديل دائمى خواهند بود .
توضيح آيه مباركه
در جاى خود مبرهن گرديده كه اجزاء بدن انسان و حيوان بلكه تمام موجودات طبيعى مادى در تحليل دائمى است كه على الدوام اجزاء آن عوض ميگردد و شايد ساعتى بيك حال باقى نميماند اين است كه اگر بدل ( ما يتحلّل ) بوى