از بعض عرفاء نقل شده كسى كه از روى دليل ايمان آورد بايمان وى وثوقى نيست زيرا كه آن ايمان نظرى است نه ضرورى و ايمان نظرى در معرض شك و شبهه واقع است لكن ايمان ضرورى كه به حد و جدان قلبى رسيده باشد در قلب استحكام پيدا مينمايد زيرا هر چيزى كه از راه فكر و نظر تحصيل گردد در معرض شبهه واقع است و كسى كه طالب علم يقينى باشد بايستى از راه تقوى و طاعات و نوافل خود را محبوب حق تعالى گرداند تا آنكه نور ايمان در قلبش نفوذ نموده و خدا را بشناسد و نيز احكام شريعت را بنور ايمان و معرفت بشناسد نه بعقل خود . ( پايان )
وَ جاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
( سوم ) از صفات مؤمنين كه در اين آيه تذكر ميدهد اينست كه بمالها و جانهاى خود در راه خدا مجاهده مينمايند .
و نيز اين صفت وقتى بروز و ظهور مينمايد كه ايمان در قلب داخل شده باشد و مجاهده نمودن با مال و جان اعم است از مجاهده و جهاد فى سبيل اللَّه و انفاق مال بمجاهدين براى تهيه مهمات جنگى و غيره و نيز شامل ميگردد مجاهده با نفس و جنگيدن با جنود و هم و شياطين و آنچه را كه باز ميدارد انسان را از حق تعالى و همين جهاد است كه از رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم نقل ميكنند كه باصحاب امر فرموده بكوشيد بجهاد اكبر كه آن جهاد با نفس است و اگرچه از آيه جهاد با كفار متبادر بذهن ميگردد لكن چون آيه در مقام معرفى كسانى است كه ايمان در قلب آنان داخل گرديده و آن وقتى تحقق پذيرد كه راه جنود و هم و شياطين بسته گردد قلبى كه محل جولان گاه شياطين گرديده چگونه جنود عقل وارد آن ميگردند وقتى راه لشگر عقل بسته گرديد ايمان واقعى كه ناشى از كمال عقل است وارد قلب نخواهد گرديد .
أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ
چنين اشخاصى كه داراى اين سه فضيلت ميباشند در دعوى ايمان راستگويان