جهر در لغت بمعنى ظاهر كردن صدا است با قوّت نفس و مقابل آن همس است كه بمعنى آهسته صدا كردن مىباشد .
در شأن نزول آيه مفسرين گويند عطارد بن حاجب پسر زراره تميمى با بعضى از اشراف مثل اقرع بن حابس و زبرقان بن بدر و عمرو بن الاهتم و قيس بن عاصم با جماعتى بسيار به مسجد رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم آمدند و از پشت حجرات طاهرات بآواز بلند گفتند اى محمد صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم بيرون بيا از حجره كه مدح ما زينت و مذمت ما شنيع و قبيح است حضرت از صداى بلند آنان متأذى گرديد و از منزل بيرون آمد و فرمود خدا است كه مدح او زينت و ذم او قبيح است .
آنان گفتند آمدهايم تا با تو افتخار كنيم رخصت ده تا شعراء و خطباى ما زبان بمفاخرت ما بگشايند حضرت پس از آنكه رخصت داد عطارد بن حاجب برخاست و گفت :
( الحمد للَّه الذى جعلنا ملوكا الذى له الفضل علينا و الّذى وهب لنا اموالا عظاما نفعل بها المعروف و جعلنا اعزّ اهل المشرق و اكثر عددا و عدة فمن مثلنا فى الناس فمن فاخرنا فليعدّ مثل ما عددنا « 1 » .
پس از آن گفت اگر بخواهيم زيادتر مىگوييم لكن از سخن گفتن زياد شرم ميكنيم اين گفت و نشست .
پس از پايان سخنرانى عطارد حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و إله و سلّم بثابت بن قيس امر فرمود كه برخيز و جواب عطارد را بده ثابت برخواست و اين خطبه را بيان نمود :
( الحمد للَّه الّذى السموات و الارض خلقه قضى فيهن امره و وسع كرسيه علمه و لم يكن شيئى قطّ الا من فضله ثم كان من فضله ان جعلنا ملوكا و اصطفى من خير
هامش
( 1 ) حمد و ستايش مخصوص خدايى است كه قرار داد ما را پادشاهان آن كسى كه بر ما تفضل نمود و آن كسى كه بما مالهاى زياد عطاء گردانيد كه به آن كار نيك نمائيم و قرار داد ما را عزيزترين اهل مشرق و عدد ما را زياد نمود و آلات دفاعيه بما داد پس مثل ما در مردم كيست و كسى كه بر ما افتخار مينمايد بشمارد آنچه را ما شماره نموديم .