مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ تَراهُمْ رُكَّعاً سُجَّداً يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَ رِضْواناً سِيماهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ
محمّد مبتداء رسول اللَّه خبر او به اين جمله برسالت رسولش تصريح نموده كه هيچ شبههاى در پيمبرى حضرتش باقى نماند
( وَ الَّذِينَ مَعَهُ )
و او در ( و الذين ) واو استيناف است و در مقام ستايش مؤمنين است كه با او بودند كه آنان با دوستان خدا دوست و با دشمنان او دشمنند و با كفار شديد و غليظند و لو آنكه خويشان و وابستگان آنها باشند و با اهل ايمان از كسانى كه با هم ميباشند مشفق و مهربانند .
و آيه اگر چه مطلق است و شامل تمام مؤمنين ميگردد لكن مصداق كاملش على عليه السّلام است زيرا بقرينه آيه :
يُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ لا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ
« 1 » و قوله تعالى :
أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرِينَ
« 2 » كه در اخبار رسيده در شأن على عليه السّلام فرود آمده و نيز آيات ديگرى كه در شأن حضرتش نازل گرديده آن كسى كه كاملا داراى تمام اين اوصاف بوده منحصر بعلى بن ابى طالب عليه السّلام است كه در بندگى و مقام معرفت و عبوديت بجايى رسيده كه فرموده :
( خدا را عبادت نميكنم از ترس جهنم و نه شوق به بهشت بلكه چون او را اهل عبادت مىبينم بندگى ميكنم ) .
ذلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْراةِ وَ مَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوى عَلى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَ أَجْراً عَظِيماً
و نيز در بيان اوصاف مؤمنين است كه از حيث قوت و شدت و رشد و نشو و ارتقاء حائز مقامى گرديدهاند كه در تورات و انجيل آنان را تشبيه نموده بدانى كه اول
هامش
( 1 ) - سوره المائده آيه 59 در راه خدا مجاهده ميكنند و از ملامت ملامت كنندهگان خوف و وحشتى ندارند .
( 2 ) - بر مؤمنين فروتنانند و بر كافرين تسلط و استيلا دارندگانند