بر وزن ( فعلى ) مشتق از آل يعنى مآل و بازگشت كار آنان راجع بعقوبات و مكاره خواهد گرديد ، راغب گفته ( اولى ) كلمه تهديد است براى كسى كه مشرف بر هلاكت باشد ( تفسير روح البيان ) 2 - ( اولى ) بمعنى ( احرى ) و بنا بر اين معنى ( اولى ) مبتدا و خبر او
( طاعَةٌ وَ قَوْلٌ مَعْرُوفٌ )
مىباشد يعنى براى آنان فرمانبردارى در امر جهاد و غيره سزاوارتر است ( منهج الصادقين ) لكن معنى دوم بسياق آيه مناسبتر به نظر ميآيد زيرا كه آيه راجع بمؤمنينى است كه منتظر فرود آمدن سوره بودند منتها چون امر بجهاد براى آنان مشكل مينمود و هنوز ايمانشان استحكام پيدا ننموده بود كه قلبشان مطمئن بايمان گرديده باشد اين بود كه آن مرض قلبى و خوف از مرگ آنان را از حكم جهاد تهديد مينمود و پريشان حال ميگردانيد .
و شايد مقصود از ( اولى لهم ) براى تنبه آنها باشد كه شمايى كه ايمان آوردهئيد ( اولى و احرى ) براى شما اينست كه هر حكمى كه در باره شما ميرسد بگوئيد ( سمعنا و اطعنا ) نه آنكه متوحش گرديد و از حكم جنگ گريزان باشيد .
فَإِذا عَزَمَ الْأَمْرُ فَلَوْ صَدَقُوا اللَّهَ لَكانَ خَيْراً لَهُمْ فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَكُمْ
وقتى حكم جهاد صادر گرديد چنين اشخاصى كه منتظر نزول سوره بودند يا غير اينان اگر در اين اظهار راست ميگفتند و واقعا طالب امتثال حكم الهى بودند هر آينه براى آنها خير و خوب بود و آنان بدرجات عاليه ميرسيدند .
مفسرين گويند ( فهل عسيتم ) راجع بمنافقين است كه آنان اظهار ايمان ميكردند براى اينكه متولّى امور مردم و بر آنها حاكم گردند و در زمين فساد نمايند و آيه اعتراض بچنين مردمانى است كه شما منتظر وقتيد كه اگر وقت بدستتان آمد در زمين فساد كنيد و قطع رحم نمائيد همانطورى كه در زمان جاهليت براى بدست آوردن مال از هيچگونه ظلم و فساد خوددارى نمىنموديد .