آن را سجين ناميده .
( پايان ) خلاصه چون سجين مأخوذ از سجن و سجن بمعنى زندان است و نيز سجين را چون در مقابل عليين آورده اشاره بمقام پست فجّار دارد و حديثى كه از حضرت رسول نقل شده كه فرمود سجين زير زمين هفتم است اشاره به همين است كه مرتبه روحانى كفّار بقدرى تنزل دارد كه در زيرين طبقه زمين فرود مىآيد .
و چنانچه گفته شد ظاهرا صحيفه اعمال انسان همان نفس او است كه شايد همان مقصود از كتاب باشد كه عمليّات و اخلاقيات و عقايد و ملكات آنچه از وى ظاهر گرديده و آنچه در باطن مستور و پنهان داشته و بتوسط كرام الكاتبين در لوح نفس انسانى يا گوئيم در روح و روان بشرى ثبت و ضبط گرديده .
پس به اين مناسبت ممكنست آيه را اينطور توجيه كنيم كه نفس فجّار و كفّار يعنى روح و حقيقت آنان بكيفر اعمالشان چنانچه در دنيا خود را در غل و زنجير طبيعت محبوس گردانيده در قيامت كه محل بروز و ظهور حقايق است جايگاه چنين اشخاصى سجين است و حديث ابو هريره كه در بالا گفته شد كه رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود سجين نام كتاب اعمال كفار است اين توجيه را تأييد مينمايد و اشاره بشدّت خباثت كتاب كفّار دارد چنانچه بطور استفهام و تعجّب فرموده
وَ ما أَدْراكَ ما سِجِّينٌ كِتابٌ مَرْقُومٌ
كتابى است نوشته شده و ضبط گرديده .
آرى چنين است به مردن كتاب نفس انسانى و سجلّ احوال آدمى بفعليّت اخير خود رسيده و مهر مىگردد و ثبت مىشود و در محل خود يا در عليين يا در سجين محفوظ ماند تا موقعى كه در عرصه قيامت در معرض نمايش آيد و بمرتبه ظهور و بروز رسد و آثارى بر آن مترتب گردد .
وَيْلٌ يَوْمَئِذٍ لِلْمُكَذِّبِينَ ، الَّذِينَ يُكَذِّبُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ
واى در آن روز به حال كسانى كه تكذيب انبيا را نمودند كسانى كه انكار قيامت و دار جزا كردند و آن را دروغ انگاشتند و بسفراى الهى افترا بستند .