تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 39

در شريعت و ملّت بسيار آمده قوله تعالى وَ مَنْ أَحْسَنُ دِيناً مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَ هُوَ مُحْسِنٌ و مثل قوله تعالى يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ يعنى غلوّ نكنيد بر ملّت و شريعت خودتان اشاره به اينكه پيرو اسلام گرديد و مثل قوله تعالى إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ و نيز معاد و قيامت را دين ناميده مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ و ظاهرا مقصود بالدّين در اين آيه بالا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِالدِّينِ قيامت است و شايد بمناسبت آنكه قيامت دار جزا و مجازات است آن را دين ناميده ( كلّا ) كلمه اضراب است و بيانات بالا را تأييد مينمايد يعنى چنين نيست كه گمان كرده‌اند بلكه سبب غرور آنان اين است كه تصديق بروز قيامت ندارند و پيمبران را تكذيب مينمايند . شايد اشاره به اين باشد كه سبب غرور آنها نه كرم الهى است بلكه سبب آن عدم ايمان و اذعان بروز جزا است كه آنها گستاخانه‌وار مخالفت مينمايند و بغرور نفس و اغواء شياطين گمراه گرديده‌اند وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ ، كِراماً كاتِبِينَ ، يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ در غريب القرآن گفته كرم وقتى نسبت به حق تعالى داده شود اسم انعام و احسان او است مثل فَإِنَّ رَبِّي غَنِيٌّ كَرِيمٌ و نسبت به انسان اسم اخلاق و افعال حميده او است و باعتبار افعال نيك و اعمال نيكويى كه از وى ظهور و بروز مينمايد او را كريم نامند مثل كسى كه در راه جهاد انفاق مال مىكند يا در موارد ديگر خالصا لوجه اللَّه انفاق مال مىكند و نيز هر چيزى كه در مرتبه خود كامل گرديد آن را كريم نامند مثل قوله تعالى إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ و در اوصاف ملائكه فرموده بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ در جاى ديگر بِأَيْدِي سَفَرَةٍ كِرامٍ بَرَرَةٍ گويا در مقام اعتراض و ردّ منكرين روز معاد برآمده كه چگونه توانيد انكار معاد نمائيد در صورتى كه بر شما حفظه و ملائكه نويسنده گماشته شده و آنان