و دو علامت ديگر راجع بسفليّات ظاهر ميگردد يكى جريان درياها كه آب درياها درهم ريخته ميگردد از بعض مفسّرين است كه درياها آتش ميگيرد ديگرى گفته درياها پر شوند .
خلاصه وقتى زمين بشدّت بلرزه آيد چنانچه در سوره واقعه اشاره دارد
إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا
آن وقت درياها در هم ريزش كنند و آب درياها روان گردد .
علامت ديگر قبرها زير و زبر گردد ( بعثرت بمعنى بعث بوده را اضافه شده ( بعثرت ) خوانده مىشود يعنى قبرها زير و رو ميشوند و مردهها برانگيخته ميگردند و زنده ميشوند .
عَلِمَتْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ
پس از آنكه آسمانها شكافته شد و ستارگان ريزش نمودند و آب درياها جريان پيدا نمود و قبرها زير و زبر گرديد آن وقت موقع آن ميرسد كه هر فردى از بشر دانا گردد به آنچه از اوّل عمر تا آخر عمر خود كرده .
سخنان مفسرين در توجيه ما قدمت و اخرت
( 1 ) ما قدّمت آنچه در اول عمر كرده و اخّرت آنچه در آخر عمر كرده از فرائض و واجبات و آنچه ترك كرده ( عكرمه ) ( 2 ) آنچه در پيش فرستاده از فرزندان تا شفيع او باشند و آنچه تأخير انداخته ( 3 ) آنچه مقدم انداخته از صدقات و آنچه تأخير انداخته از بركات ( 4 ) ما قدّمت آنچه مقدم انداخته از خير يا شرّ و اخّرت و آنچه عقب انداخته از سنّت حسنه يا سيّئه . ( عبد اللَّه مسعود )
ما قَدَّمَتْ وَ أَخَّرَتْ
تقدّم و تأخّر به چهار معنى آمده اول بمعنى تقدّم و