تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 31

مساهمون:

ص٣١
به اين صورت الفاظ و جملات شيرين برآمده پيش روى خود قرار دهد و معيار و مقياس اعمال و افعال خود گرداند و مطابق دستورات آن عمل نمايد تا بمقام انسانيت فائز گردد .
وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ
حضرات جبرى در نفى اختيار عبد به اين آيه و امثال آن تمسك ميكنند زيرا چنانچه از ظاهر آيه بر مىآيد مشيت و خواست انسان را معلّق نموده بر اراده حق تعالى كه چنين مينمايد كه اراده انسان بدست خودش نيست بلكه معلّق بر اراده خدا است و گويند معنى جبر همين است لكن اين جماعت بآيات الهى يك چشمه نگاه ميكنند اگر آيات را كه بعضى مفسّر بعض ديگر است مثل آيه جلو
لِمَنْ شاءَ
و اين آيه
وَ ما تَشاؤُنَ
وقتى با هم جمع نموديم همان ( امر بين الامرين ) كه امام و پيشواى ما صادق ال محمّد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بيان فرموده از آن مفهوم ميگردد و شايد چنين نتيجه دهد كه چون انسان مختار است اگر اراده كند امرى را انجام دهد مطابق اراده او براى نفوذ اراده‌اش خدا هم اراده بر وجود خارجى آن فعل مينمايد زيرا چون ممكن از خود چيزى ندارد اين است كه خواستن او و نفوذ اراده‌اش مثل وجودش بسته باراده حق تعالى است پس همين طورى كه وجود عبد بسته بمشيت خدا است مشيت و خواست او نيز بسته بخواست خداوند است خلاصه شايد مقصود از
وَ ما تَشاؤُنَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ
چنين باشد كه خواستن آنان به اختيار همان خواستن حق تعالى است كه آنان به اختيار اراده كنند يعنى خدا ميخواهد كه آنها به اختيار اراده كنند و اراده آنان نفوذ نمايد