و آدميان پناه بپريان برند حيوانات وحشى و پرندگان با هم جمع گردند جنّيان با آدميان از هول به اين طرف و آن طرف ميدوند و مىبينند درياها را آتش گرفته در آن وقت آسمان و زمين شكافته ميگردد و بادى ميوزد همه هلاك ميگردند ابى بن كعب آن شش علامتى كه هنگام وقوع قيامت ظاهر ميگردد ( 1 )
وَ إِذَا النُّفُوسُ زُوِّجَتْ
نفس عود به بدن مىكند و نفس و بدن جفت ميگردند در آن وقت موقع سؤال مىشود ( 2 )
وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ
شايد اشاره به اين باشد كه در مقام توبيخ اول سؤالى كه مىشود اين است كه طفل بى گناه را چگونه كشتيد و ظاهرا اين سؤال اطلاق دارد منحصر به كسانى نيست كه دخترهاى خود را زنده در گور مىكردند هر كس كه باعث اعدام مولودى شود بهر شكل و ترتيبى كه باشد مورد سؤال و مجازات واقع ميگردد .
( 3 )
وَ إِذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ
در آن وقت صحيفه اعمال بنى آدم منتشر ميگردد و مثل ملخ چنانچه در جاى ديگر اشاره نموده پراكنده مىگردد .
« 4 »
إِذَا السَّماءُ كُشِطَتْ
آسمان از جاى خود كنده مىگردد شايد اشاره به اين باشد كه در آن وقت آسمان تبديل مىگردد به آسمان قيامت چنانچه در جاى ديگر در وصف قيامت دارد
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ
« 1 » سوره ابراهيم آيه 49 در جاى ديگر
وَ السَّماواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ
سوره زمر آيه 67 « 5 »
وَ إِذَا الْجَحِيمُ سُعِّرَتْ
آن وقت است كه آتش جهنّم شعلهور مىگردد و اهل خود را فرا مىگيرد .
« 6 »
وَ إِذَا الْجَنَّةُ أُزْلِفَتْ
بهشت باهلش نزديك مىگردد و بهشتيان در بهشت
هامش
( 1 ) روزى كه تبديل ميگردد زمين به غير زمين و آسمانها كه شايد مقصود اين باشد كه وقتى آسمان و زمين و عالم دنيا خراب گرديد صورت همين آسمانها و زمين تبديل ميگردد بعالم آخرت كه قيامت از ماده همين عالم تأسيس گردد