خلاصه اللَّه يا مأخوذ از إله بفتح همزه و كسر لام است و بمعنى تحير و دهشت آمده كه عقلا متحيّرند در حقيقت ذات و يا مأخوذ از إله بفتح همزه و لام يعنى معبود حق و شايد بمعنى إله بفتحه همزه و سكون لام است كه بمعنى سكونت و اطمينان نفس است
أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
« 1 » سوره رعد آيه 28 در مفردات غريب القرآن چنين گويد ( اللَّه ) مأخوذ از إله و بمعنى تحيّر است و اشاره به اينكه عبد وقتى تفكر نمود در ذات و صفات حق تعالى متحير ميگردد اين است كه در حديث دارد
( تفكروا فى الاء اللَّه و لا تفكروا فى اللَّه ) « 2 »
و گفته شده اصل ( اللَّه ) ( ولاه ) بوده و او را تبديل بهمزه نمودند اللَّه شد و ذات مقدس را اللَّه ناميدند براى آنكه تمام مخلوقات و إله و متحير در اويند يا بتسخير فقط مثل جمادات و حيوانات يا بتسخير و اراده با هم مثل بعضى از مردم اين است كه بعض حكماء گفتهاند خدا محبوب تمام موجودات است و دليل بر اين مطلب قوله تعالى
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ
« 3 » ( پايان ) و على اىّ حال مشهور و معروف اين است كه ( اللَّه ) اسم معبود بحقّى است كه جامع تمامى صفات جلال و داراى كلّ بهاء و كمال و عظمت و جمال باشد و بنا بر اين معنى اسم « اللَّه » جامع تمامى اسماء الحسنى است زيرا كه هر يك از اسماء اللَّه دلالت دارد بر صفتى از صفات جلال و اسم جلاله « اللَّه » دال بر تمام اسماء اللَّه است ( احد ) خطاب بپيمبر اكرم خود نموده كه بگو آن هويّت بسيطه كه جامع تمامى
هامش
( 1 ) آگاه باشيد كه بذكر و ياد خدا قلبها مطمئن ميگردد
( 2 ) فكر و تفكر خود را در آلاء يعنى در صفات و آثار حق تعالى قرار دهيد و در ذات خدا فكر نكنيد
( 3 ) نيست چيزى مگر آنكه تسبيح و تنزيه مىكند به حمد و ستايش او لكن شما ( افراد بشر ) كيفيت تسبيح و ستايش نمودن موجودات را نميفهميد