خود را جمع نمود .
از بعض مفسّرين است كه مقصود از فتح و فيروزى گشوده شدن باب حضرت الهيّه و تجلّى احديت و كشف ذاتى است و شكّى نيست كه فتح اول آن فتح ملكوت افعال است از مرتبه حس در مقام قلب كه براى عارف مكشوف ميگردد و اعمال و افعال خود را فانى در افعال حق تعالى ميبيند .
دوم فتح جبروت صفات است در مقام روح بكشف خيال ، و صفات خود را در صفات ازلى حق تعالى فانى و مضمحل مىبيند سوم فتح لاهوت ذات است در مقام سرّ و باطن كه ذات خود را فانى در ذات حق ميبيند و كسى كه به اين سه مرتبه فتح باطن فائز گرديد و بطريق و جدان در حقيقت و باطن خود اين معانى را دريافت چنين كسى بفتح و فيروزى ظاهرى نيز نائل گرديده زيرا كه فتح باب رحمت و هنگام وصول بنهايت النهايات وى را حاصل ميگردد آن وقت است كه ديگر از سخط و غضب اثرى باقى نميماند و اثر رحمت ظاهر و باطن عبد را فرا ميگيرد و از اينجا است كه حالات كاملين بداية و نهاية تفاوت پيدا مينمايد پس از اين بيان معلوم مىشود كه نصر و فتح در آيه مطلق است و نيز گفته اگر چه من اول متابعت مفسّرين نمودم و سوره را مقيّد نمودم بفتح مكه لكن اين قول مرجوح است ( تفسير روح البيان ) آرى اگر چه ظاهرا شأن نزول آيه همان فتح مكّه مىباشد لكن چون آيه را مقيد ننموده بفتح مكه يا غير مكه ( فتحنا ) و ( فتحا ) باطلاق خود باقى است و شامل ميگردد تمام فتوحاتى كه نصيب حضرتش گرديده از فتح باب ملكوت بر سرّش و روحش و قلب شريفش و نيز شامل ميگردد فتوحات ظاهرى كه يكى از آنها و بالاترين آنها فتح مكه است كه ديگر رحمت حق تعالى به تمام جهات ظاهرى و باطنى شامل وجود مباركش گرديده و ديگر حالت منتظره براى او باقى نگذاشت
هامش
و اهل بيت من است اين دو از هم جدا نميشوند مثل اين دو انگشت من تا وقتى كه وارد گردند بر من نزد حوض يعنى تا قيامت باقى است دين و قرآن و عترت من و با همديگرند