زائل شدن غم و حزن و مظفريت و غلبه پيدا نمودن در جنگ و امثال آن يا راجع بامور اخروى است مثل فتح علوم و معارف كه نتيجه عمده آن در آخرت پديد ميگردد مثل اينكه در عرف گويند فلانى درهاى علوم و حكمت به روى او باز شده و در اين آيه نظر بروايت ابن عباس مشهور و معروف بين مفسرين اين است كه مقصود فتح مكه است و بعضى حمل بر فتح خيبر نمودهاند و شايد مقصود از آيه فتح و نصرت و مظفريت يافتن آن حضرت باشد هم در امور دنيوى مثل فتح و غلبه و هم در علوم لدنى و گشاده شدن ابواب عالم ملكوت بر قلب و روح قدسى آن بزرگوار و آن مقامات محمودى كه در اثر گشايش قلب مباركش نصيب او گرديده و اشاره به همان شرح صدرى باشد كه در مقام امتنان در سوره انشراح فرموده
أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ
و آنهايى كه گفتهاند مقصود فتح مكه است گويند ( الف و لام ) الفتح الف و لام عهد است و اشاره دارد بفتح مكّه لكن ممكن است الف و لام جنس يا استغراق باشد كه شامل گشادگى امور حسّى و معنوى هر دو بشود نصر اللَّه كه مظفريت را نسبت باللّه ميدهد اشاره به آن لطف و كرم و رحمتى است كه خداوند نسبت بپيمبر گرامى خود مبذول داشته كه اى پيمبر متذكر باش و ببين چگونه خدا تو را يارى كرد و مردمان مكّه در صورتى كه منتهاى عداوت و دشمنى را با تو داشتند ترس و رعبى در دل آنها انداخت كه بدون جنگ و خون ريزى مطيع و فرمانبردار تو گرديدند و نيز فتوحات ديگرى از امور حسى و معنوى نصيب تو گردانيد و تو را مظفر و منصور داشت
وَ رَأَيْتَ النَّاسَ يَدْخُلُونَ فِي دِينِ اللَّهِ أَفْواجاً
راجع بفتح مكّه خطاب برسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است كه ميبينى چگونه مردم داخل ميگردند در دين خدا فوج فوج و گروه گروه .