تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 322

مساهمون:

ص٣٢٢
تكرار در آيه تاكيد است و در كلام عرب تكرار هم براى نفى و هم براى اثبات بسيار آمده چنانچه در مقام سؤال و جواب براى اثبات مطلبى گفته مىشود ( بلى بلى ) كه بمعنى فارسى گفته مىشود آرى آرى و در مقام نفى و انكار گفته مىشود ( لا لا ) يعنى نه نه و در اين سوره آيات و جملات را مكرّر نموده كه كفار قطع طمع كنند و بدانند كه پيمبر خاتم ( ص ) هرگز تابع آنان و مورد دست خوش آنها نخواهد شد لكن چنانچه بعض مفسّرين گفته‌اند تا بشود كلام را حمل بر يك معنى مستقل نمود روا نيست كه گفته شود فائده تكرار فقط تأكيد است . و در اينجا جملاتى كه در اين سوره تكرار شده از جهت زمان حال و آينده تفاوت پيدا مىكند دو جمله اول
لا أَعْبُدُ ما تَعْبُدُونَ ، وَ لا أَنْتُمْ عابِدُونَ ما أَعْبُدُ
دلالت بر زمان حال دارد كه نه من الآن عبادت ميكنم آنچه را كه شما الآن عبادت ميكنيد و نه شما الآن عبادت ميكنيد آنچه را من الآن عبادت ميكنم يعنى معبود فعلى من و شما دو تا است بعد گويا كلام را براى عموميّت از سر ميگيرد و ميفرمايد در زمان آينده نيز چنين است كه نه شما عبادت معبود مرا ميكنيد و نه من هرگز عبادت مينمايم معبود شما را پس طريق و روش من و شما در عبادت دو تا است . ( ابو العباس ) توجيه ديگر از بعض مفسّرين نقل شده كه مقصود از عبادت در دو آيه اول معبود باشد و در دو آيه دوم عبادت و ( ما ) در جمله اول ( ما اعبد ) ماء موصوله باشد و در ( ما اعبد ) در جمله دوم ماء مصدريّه كه بنا بر اين توجيه معنى آيات چنين مىشود كه در دو آيه اول بخواهد بفرمايد من عبادت نميكنم معبود شما را و شما نيز عبادت نميكنيد معبود مرا و در دو آيه دوم مقصود چنين باشد كه من عبادت نميكنم به طرز عبادت شما زيرا كه عبادت شما از روى ظن و تخمين و گمان است و از حدود تخيّلات شيطانى بيرون نيست و عبادت من از روى اخلاص و يقين است پس روش من و شما در عبادت دو تا است و ماء مصدريه در كلام عرب بسيار آمده مثل