فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ
خداى جليل پس از اظهار عطاهاى بسيار كه بپيمبر اكرمش ارائه ميدهد آن بزرگوار را مأمور به دو عمل ميگرداند كه بشكرانه اين همه عطاها و بخششها كه در باره تو اجراء گردانيدم مأمورى به دو عمل كه اصول ديانت و دو پايه و دو چرخ عبوديت روى آن استوار گرديده اقدام نمايى يكى نماز كه عبادت بدنى است و ديگر انفاق كه عبادت مالى است و به اين دو عمل در مقام حمد و ستايش پروردگار و ولىنعمت خود برآيى .
اين است كه حديث دارد اين قدر حضرتش در مقام اجراء امر نماز ميخواند كه پاى مباركش ورم نمود وقتى سؤال ميكردند كه چرا اينقدر خود را به زحمت مياندازى در صورتى كه به آن آيه
لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ
« 1 » گناهان گذشته و آينده تو آمرزيده شده در پاسخ ميفرمود ( ا يكون عبدا شكورا ) و ديگر مأمور گرديد براى انفاق شتر نحر نمايد و فقرا و مستمندان را از آن بهرهمند گرداند و شايد تعيين بنحر كه كشتن شتر است اشاره بوسعت انفاق باشد كه چون شتر بزرگ است و البته گوشت او زيادتر است بيشتر فقراء بهره مى برند و شايد لذيذتر هم باشد يا فايدهاش بر مزاج انسان بيشتر باشد البته در كلام اللَّه اسرارى است كه علمش منحصر به خدا و راسخين در علم است .
بعض مفسرين راجع به اين سوره مباركه اسرار و نكاتى بيان نموده از جمله آنها اين است كه براى سلاك الى اللَّه سه درجه است كه بالاترين آنها اين است كه آنان بروح و قلب غرق در نور جلال الهى ميباشند
هامش
( 1 ) اول سوره فتحإِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناًتا آخر آيه » راجع بفتح مكه در مقام امتنان پيمبر اكرم خود ( ص ) خطاب مرحمت آميز مينمايد كه اى رسول ما به تو فتح و فيروزى ظاهر عطا نموديم تا آنكه تو را از هر منقصت و نقص و گناهى پاك گردانيم و شايد ( ما تأخر ) اشاره به اين باشد كه تو را فتح و فيروزى داديم كه غالب گردى و منقصتى در باطن و ظاهر تو باقى نماند كه در آينده موجب گناه تو شود