گردانيديم تا آنكه قريش برگردند به مكه و با هم الفت گيرند و متفرق نگردند تا آنكه نبى خاتم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در مكه متولّد گردد و بشارت دهنده ببهشت و تهديد كننده از جهنم باشد .
ديگرى گفته معنى لام چنين مىشود كه ما اصحاب فيل را هلاك نموديم كه از ما بر قريش منت باشد باضافه بر نعمتهاى ديگر كه در تابستان و زمستان داشتند و گويا گفته آن نعمتى است اضافه بر نعمتهاى ديگر كه به آنان داده شده ( تفسير مجمع البيان ) اين است كه فقها گويند اين دو آيه يكى است و اگر در نماز خوانده شود بجاى يك سوره حساب مىشود زيرا هر سورهاى بايستى مستقل در مطلب باشد و اول اين سوره متعلّق بسوره فيل است .
توجيه دوم لام ( لايلاف لام تعجب است و تعلّق دارد بجمله مقدر ( اعجبوا لايلاف قريش ) يعنى تعجب كنيد الفت گرفتن قريش را كه شگفت آور است و توجيهات ديگرى نيز در كتب تفاسير در متعلق لام ( لايلاف داده شده كه راجع بكجا است لكن در اينكه متعلّق بسوره فيل است ظاهرا اتفاقى است از عكرمه و سعيد جبير چنين روايت ميكنند كه طائفه قريش در هر سالى دو دفعه رحلت مينمودند در زمستان به مكه ميرفتند و در تابستان بطائف اين بود كه خداوند به آنان امر نمود از مكه بيرون نروند از ابو صالح است كه گفته در شام دو جايگاه بود يكى سردسير و ديگر نزديك سردسير قريش در تابستان بسردسير ميرفتند و در زمستان به محلى كه نزديك بسردسير بوده .
و از بعض مفسرين ديگر است كه قريش براى تجارت در زمستان بيمن ميرفتند و در تابستان بشام و در حرم اقامت نمينمودند زيرا مكه زمين خشك لم يزرع بود و منافع قريش از تجارت عايدشان ميگرديد و هيچكس بقريش متعرض نميگرديد
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 294
مساهمون: سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
ص٢٩٤