شمس وجود انسانى سوگند ياد نموده و ديگر چون بايستى بين آنچه مورد سوگند قرار ميگيرد و جواب قسم يعنى آنچه براى آن سوگند ياد مىشود مناسبتى باشد اگر ( العصر ) را مطلق و بمعنى دهر گرفتيم بسيار مناسبت پيدا مىشود بين قسم ( العصر ) و جواب قسم يعنى خسران انسان زيرا كه الف و لام ( الانسان ) اشاره بنوع انسان است يعنى سوگند به زمان كه يكى از بزرگترين و مبرزترين آيات الهى است كه نوع بشر در زمان عمرش كه سرمايه او است و بايستى از آن سود كلى ببرد و ساعاتى كه بر او ميگذرد كه هر يك درجهاى است براى صعود وى بمرتبه كمال بشرى و به اين اعتبار بسى شريف و قابل اعتنا است تلف نموده و زيان برده و بلهو و لعب گذرانيده و رايگان از دست داده مگر اشخاصى كه متصف بفضائل چهارگانه باشند كه عبارت از ايمان : عمل صالح ، توصيه به حق ، توصيه بصبر ، كه چنين مردمانى از خسران كلى استثناء گرديدهاند
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
ايمان عبارت از اعتقاد جازم مطابق واقع است و آن امر قلبى بسيط و ذى مراتب و قابل شدّت و ضعف است در اين آيه بطور عموم و استغراق تمام افراد بشر را تحت حكم خسران درآورده مگر آن اشخاصى كه ايمان آورده و عمل نيكو نمودهاند
( خسران يعنى چه )
خسران بمعنى نقصان و سرمايه تلف كردن است و اشاره به اينكه تمام افراد بشر سرمايه عمر خود و زمان حياتشان كه بايستى به آن حيات ابدى و عيش سرمدى تأمين نمايند بيهوده تلف نموده و سودى عايدشان نميشود مگر عدهاى كه متصف بفضائل چهار گانه كه در سوره بيان نموده باشند اول - از كسانى كه از اين حكم كلى خسران و زيان كارى خارج گرديدهاند آنهايند كه ايمان آوردهاند