و اگر بهشت و جهنم فعلا موجود نبود چگونه پيمبران از اوضاع و خصوصيات آن خبر ميدادند و حديث معراج كه از پيمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نقل ميكنند كه فرموده بهشت و جهنم را به من عرضه نمودند و از بعض حالات بهشتيان و جهنميان خبر ميدهد شاهد بر حرف ما است در جلد اول تفسير سوره بقره در ذيل آيه 24
فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ
مختصر بيانى راجع به اينكه آيا بهشت و جهنم فعلا موجودند يا بعدا موجود ميگردند نمودم كه بدلالت بعض آيات مثل همين آيه
أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ
و نيز
وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ
و غير اينها و نيز ببراهين عقلى و شهود عينى كه بعضى مدعى آن ميباشند چنين ثابت مينمايد كه بهشت و جهنم فعلا موجودند
ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ
ثمّ حرف عطف و براى تراخى آرند و نون ثقيله و قسم كه بعد از لام لتسئلنّ مأخوذ است براى تأكيد است يعنى قسم به خدا كه البته و محققا پس از وقوع قيامت در آن روز شما سؤال كرده ميشويد از نعيم ، نعيم جمع است اشاره به اينكه از تمام نعمتها در مورد سؤال واقع ميگرديد و شايد اشاره به همان ( تكاثر ) در اول سوره دارد و مقصود همان نعمتهايى باشد كه بكفار عطا شده و همان نعمتها سبب لهو و لعب و تفاخر آنان گرديد و آنها را مغرور نموده و از طريق حق دور گردانيده و در قيامت مورد سؤال و عتاب واقع ميگردند
سخنان مفسرين در توجيه « نعيم »
1 - نعيم آب سرد است و قائلين به اين معنى تمسّك بحديثى نمودهاند كه از حضرت رسول نقل شده لكن سند حديث معتبر نيست