( توضيح آيات )
أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ ، حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقابِرَ
( ها ) در
أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ
بمعنى لغوى صرف نمودن وقت است در لهو و لعب و تكاثر بمعنى تفاخر بمناقب و افتخار بمال يا بحسب و نسب و غير آن است و در شأن نزول آيه بين مفسّرين گفتارى است .
( 1 ) راجع بيهوده است كه هر طايفهاى از آنان ميگفتند عدد ما و اقوام و عشيره ما زيادتر از اقوام و عشيره بنى فلان و فلان است تا وقتى كه در ضلالت و گمراهى مردند و در قبر رفتند ( قتاده ) ( 2 ) آيه در باره دو طايفه از قريش بنى عبد مناف و بنى سهم بن عمر فرود آمده كه هر يك بر ديگرى افتخار ميجستند كه عدد اشراف و بزرگان ما زيادتر است تا بجايى رسيد كه رفتند و قبرهاى هر يك از آن دو قبيله كه مرده بودند شماره نمودند كه معلوم شود عدد كدام يك از آن دو قبيله زيادتر است و عدد مردههاى عبد مناف زيادتر بود .
و آيه در مقام اعتراض بآنهاست كه چنان در لهو و لعب فرو رفتهاند و گمراهى بر آنان چيره و غالب گرديده كه بزيادتى عدد طائفه افتخار مينمودند .
لكن شأن نزول آيه هر چه باشد و در باره هر كس فرود آمده باشد آيه مطلق است و چنانچه در محل خود مبرهن گرديده مورد مخصّص نيست .
أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ
شامل ميگردد هر كسى را كه كثرت امور طبيعى و تفاخر به آن خواه بكثرت مال باشد يا اولاد يا اقوام و عشيره يا رياست و جاه و مقام هر چه وى را از طريق حق بازدارد و او را مشغول گرداند تا وقتى كه مرگ وى را دريابد و در گور رود .
طبرسى از قتاده و او از مطرف بن عبد اللَّه بن سنجر تا مىرساند سند حديث را برسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم كه در بيان
أَلْهاكُمُ التَّكاثُرُ
فرموده ( ابن آدم يقول مالى مالى و مالك من مالك الّا ما اكلت فافنيت و لبست فابليت او تصدّقت فامضيت ) « 1 »
هامش
( 1 ) اولاد آدم ميگويد چيست بر من چيست بر من و چه مانده براى تو از مال تو مگر آنچه خورده