تقوى اين است كه از روى تزكيه نفس و با خلوص نيّت بدون عوض و پاداش انفاق مال مينمايد و نيز اگر انفاق بدون مقصد و غرض مثل اداء حقّى يا عوض و پاداش احسانى كه در باره او شده انجام گيرد اثرش تزكيه نفس و تصفيه باطن و طهارت قلب ميگردد چنانچه در سوره توبه آيه 14 فرموده
خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَكِّيهِمْ
كه پيمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مأمور گرديد از مؤمنين صدقه كه ظاهرا زكات باشد بگيرد براى اينكه آنان به دادن زكات طهارت دل و تزكيه نفس پيدا نمايند
إِلَّا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِ الْأَعْلى
بقاعده عربيّت ( الّا ) استثناء منقطع است از قبيل ( لا تدخل الدار الّا حمارا ) و در مقام بيان اين است كه متّقى و پرهيزگارترين مردم آن كسى است كه بذل و بخشش وى بازاى عوض و احسانى نيست كه در باره او شده يا حقّى كه بر گردن او ثابت بوده يا مقصد ديگرى بلكه فقط احسان او براى خشنودى پروردگار بزرگوار خود است بدون آنكه منتظر اجرى مثل بهشت يا زيادتى نعمت دنيوى يا غير اينها از اغراض نفسانى كه تمام اينها مخلّ بخلوص نيّت است و حقيقت تقوى و تطهير نفس براى كسى ميسّر ميگردد كه در اعمال فقط و فقط مقصود و مطلوبش رضاى خداى خود باشد حتّى اميد ببهشت يا خوف جهنّم محرّك عمل او نباشد كه تمام اينها از حسن عمل ميكاهد .
اهل تسنّن و سنّيها چنين اظهار مىنمايند اين آيه وقتى فرود آمد كه ابو بكر بلال حبشى كه در شكنجه مولاى خود بود خريد و آزاد نمود پس اين آيه در شان ابو بكر نازل گرديده .
براى توضيح مختصرى از گفتار فخر رازى را ترجمه مىنمايم .
در تفسير كبير چنين گويد مفسّرين از ما سنّيها گويند اين آيه در باره ابو بكر فرود آمده و جماعت شيعيان بالتّمام گويند اين آيه در باره على بن ابى طالب عليه السّلام فرود آمده بدليل آيات ديگرى كه در شأن آن بزرگوار نازل گرديده مثل