بعض ديگر قبيح و زشت مىآيد و شايد اينكه بشب و روز و نر و ماده سوگند ياد نموده و تشتت سعى و عمل مردم را مورد قسم قرار داده اشاره به اين باشد كه تشتت و پراكندگى اعمال مردم كه از روى ميول نفسانى و تشتت طبيعت آنان است سرش اين است كه اوضاع عالم كون و فساد متشتت و هر يك ضد ديگرى است مثل اينكه شب و روز ضد يكديگر و در پى هم دور ميزنند نر و ماده نيز مخالف يكديگر و در پى هم ميگردند پس انسان كه چكيده عالم است و دست قدرت متضادات را در وجود او گرد آورده آن نيز از اين اختلاف ناگريز است و به همين اعتبار آمال و افعال وى متشتت و پراكنده است اين است كه بسيارى از بشر چنيناند كه هر عمل نيكى كه از آنان سر زند در عقب عمل زشتى آن را همراهى مىكند و عمل خوب وى را حبط مينمايد و نيز هر عمل ناروايى كه در پى آن عمل نيكى انجام گيرد زشتى عمل او را ميبرد
إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ
اشاره به اين است .
فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَ اتَّقى ، وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى
اعطى العطاء و العطيّه استعمال در بخشش نعمت و رساندن كرامت شده مثل قوله تعالى
هذا عَطاؤُنا
يعطى من يشاء -
فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا
و امثال آن در كلام اللَّه بسيار آمده
وَ اتَّقى
مأخوذ از وقايه و بمعنى نگاهداشتن است ( وقى يقى ) در لغت حفظ نمودن چيزى را گويند كه اذيّت آرد قوله تعالى
فَوَقاهُمُ اللَّهُ
-
وَ وَقاهُمْ عَذابَ الْجَحِيمِ
-
وَ ما لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ واقٍ
-
قُوا أَنْفُسَكُمْ وَ أَهْلِيكُمْ ناراً
و نظائر آن در قرآن بسيار آمده كه ( وقى ) بمعنى نگاهدارى نفس است از آنچه بوى ضرر رساند و وقى بمعنى حفظ نمودن چيزى بدون اذيت نيز آمده بلكه شايد معنى حقيقى آن همين باشد مثل قوله تعالى خطاب بمؤمنين مىكند
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ
سوره آل عمران آيه 97 نگاهدارى نمائيد خدا را آن