( پاسخ ) آرى چنين است لكن چون مردم در استعداد و قبول و ردّ بطور كلّى و بقسمت اولى سه قسمند بعضى دانايان و دانشمندانند و مستعد قبول حقّند و دانسته و فهميده از روى بصيرت پيرو حق و حقيقتاند بعضى چنين نيستند لكن حالت قبول در آنان هست سخن پيمبران را ميپذيرند و تعبدا قبول ميكنند قسم سوم مردمان ملحد حسود متكبر كه يا اصلا در مقام شناسايى حق و باطل نيستند يا دانسته و فهميده لجاجت ميورزند و علاوه بر آنكه قبول حق نميكنند با اهل حق ضديّت و دشمنى مينمايند و اين قسم سوم از مردم نسبت به آن دو قسم اول كمترند و مقصود از ارسال رسل و انزال كتب آسمانى آن دو دسته اولند و عموميّت ارشاد يكى براى اتمام حجّت است و ديگر چون معلوم نيست چه كس حالت اطاعت در او هست و چه كس نيست اين است كه ارشاد پيمبران عموميّت دارد لكن البتّه مقصود بخطاب كسانى ميباشند كه قابل هدايتند و
سَيَذَّكَّرُ مَنْ يَخْشى
تأييد مينمايد اينكه گفتيم كه متذكر ميگردند و قبول ميكنند كسانى كه ميترسند و آنان علمايند چنانچه فرموده
إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ
البته خوف و خشيت فرع شناسايى است كسى كه به هيچ وجه خداى خود را نشناسد چگونه از وى ميترسد هرگز چنين نميشود .
وَ يَتَجَنَّبُهَا الْأَشْقَى ، الَّذِي يَصْلَى النَّارَ الْكُبْرى ،
از بعض علماى تفسير است كه مقصود از آتش كبرى آتش جهنّم است كه آتش دنيا نسبت به آن كوچك مينمايد و شايد اشاره بدرجات آتش جهنّم باشد كه بعض دركات نسبت ببعض ديگر كوچك مىنمايد .
و شايد مقصود از ( اشقى ) وليد بن مغيرة باشد كه براى وى است نار كبرى لكن آيه اطلاق دارد شامل هر شقى و كافرى ميگردد .
ثُمَّ لا يَمُوتُ فِيها وَ لا يَحْيى