قيام نما قوله تعالى
يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ
اشاره بروز قيامت است و شايد مقصود اين باشد كه روز قيامت روزى است كه باطنها شكافته و ظاهر ميگردد و چيزى مخفى و پنهان نميماند
وَ الْأَرْضِ ذاتِ الصَّدْعِ
يعنى قسم به زمين كه ميشكافد و نباتات و گياهان از آن بيرون ميآيد .
( سخنان مفسرين در توجيه آيه )
( 1 ) بيشتر مفسرين را رأى چنين است كه مقصود از ذات الرجع صاحب باران است يعنى سوگند به آسمان صاحب باران ( 2 )
( ذاتِ الرَّجْعِ )
يعنى صاحب ماه و خورشيد و ستارگان كه گاهى ظاهر ميگردند و گاهى غائب ميشوند ( ابن زيد ) ( 3 )
ذاتِ الرَّجْعِ
سوگند به آسمان كه بحسب مرور زمان محل نزول خيرات است حالى بعد حالى و از آن باران مىبارد براى روزى مردم ( مجمع البيان ) خداوند قسم ياد مىكند و موجودات جوى و سفلى را مورد سوگند قرار ميدهد و آنها را شاهد و گواه ميگيرد كه قرآن كلام حق و جدا كننده بين حق و باطل است و به همين معنى روايتى از صادق آل محمد صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم رسيده
وَ ما هُوَ بِالْهَزْلِ
قرآن كلام بيهوده و از روى لهو و لعب و بازيچه سر نزده بلكه كلام متينى است كه از معدن صدق و منبع علم حق تعالى تراوش نموده اين است كه دست نااهلان از دامن آن كوتاه است
إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْداً ، وَ أَكِيدُ كَيْداً
محققا كفّار و دشمنان قرآن در مقام اطفاء نور قرآن بسيار مكر و كيد و حيله ميكنند كه نور الهى را خاموش كنند و بوسيلههاى شيطانى متوسّل ميگردند براى زايل گردانيدن كلام الهى .