چنين كسى نزد پروردگار وى است .
مفسرين گويند تخصيص بوجه در
مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ
يا براى اين است كه وجه يعنى صورت اشرف اعضاء بدن است و مواجهه و توجه بهر چيزى به صورت مىشود يا وجه كنايه از ذات شىء است يعنى كسى كه بذات خود تسليم حق گرديد و به تمام قوى و مشاعر رو به او آورد .
اسلام اگر چه همان معناى تسليم و منقاد گرديدن است لكن مراتب و درجاتى دارد مرتبه اول اسلامى است كه مقابل ايمان آرند و به گفتن شهادتين تحقق پذيرد و اشاره به همين اسلام دارد در آن آيه در جواب كسانى كه گفتند ايمان آورديم خطاب عزت ميرسد كه به آنها بگو اسلام آوردهايد نه ايمان .
مرتبه دوم اسلام آن تسليمى است كه پس از ايمان كه عبارت از تصديق به زبان و تصديق بقلب و عمل باركان باشد تحقق پذيرد .
و شايد همين باشد مقصود از قوله تعالى
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً
« 1 » سوره بقره آيه 204 ، و آن عبارت از تسليم است بكل ما جاء به النبى بلكه اذعان و تسليم و ترك اعتراض به آنچه قلم تقدير بر آن اجراء گرديد .
مرتبه سوم كه از بالاترين مراتب تسليم بشمار ميرود آن مرتبه خلوص است و آن مقام كسى است كه پس از مجاهده با جنود وهم غضب و شهوت بر قواى طبيعى ظفر يافته و خود را در محل امن و امان كه جايگاه متقين است مظفرانه ساكن گردانيده :
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقامٍ أَمِينٍ
« 2 » سوره دخان آيه 51 آرى كسى كه سراسر وجود خود را تسليم اوامر حق نمود و به تمام قوى و مشاعر متوجه بمقام قدس احدى گرديد و قلب و سريره خود را از غير او خالى گردانيد در باره چنين كسى صادق آيد
مَنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ
كه بحقيقت پشت بخلق گردانيده و روى نيازمندى بدر خانه بىنياز مطلق آورده و به تمام قوى متوجه به او شده چنين كسى حائز منتهى درجه تسليم گرديده .
هامش
( 1 ) اى كسانى كه ايمان آوردهايد همگى در آئيد در سلم و سلامتى .
( 2 ) محققا تقوى پيشهكاران در محل امن و امان قرار گرفتهاند .