بغداد سوزانده شد و از اينرو شيخ طوسى در سال 448 ه به نجف اشرف مهاجرت كرد و با انتقال تدريس وى به نجف ، حوزهء علميه نجف اشرف بنيان گذاشته شد .
در اين هنگام تفاوت اساسى در شيوه تدريس و بحثهاى شيخ طوسى رخ نمود . وى در بغداد به دليل برخوردى كه مذاهب مختلف با يكديگر داشتند غالبا بحثها را بهصورت تطبيقى ارائه مىكرد ، لكن در نجف اشرف ، كه چنين برخوردهايى وجود نداشت ، او علوم مختلف اسلامى را تنها براساس شيوهء شيعى مورد توجه و بحث قرار مىداد .
شيخ طوسى در طول حيات پربركت خويش كتابها و رسالههاى بسيارى تأليف كرد . اين تأليفات در علوم مختلف اسلامى از مهمترين تأليفات هر رشته شناخته شده است . از اينرو بر اثر احاطهء او بر علوم مختلف او را « شيخ الهايطائفة » و استاد و بزرگ شيعه در همهء قرون دانستهاند .
تأليفات شيخ طوسى افزون بر 52 عنوان كتاب و رساله است كه برخى از اين عناوين خود بالغ بر چندين مجلد است از اين مجموعه تأليفات حديثى عبارتاند از :
1 ) تهذيب الأحكام ، 2 ) الإستبصار فيما اختلف من الأخبار ، 3 ) الأمالى و كتب رجالى او عبارتاند از : 1 ) كتاب الرجال الذين رووا عن النّبى و الأئمة الاثنى عشر ( عليهم السلام ) و من تأخّر عنهم ، 2 ) كتاب فهرست كتب الشيعة و اصولهم ، 3 ) اختيار الرجال . وى در علم كلام ، علم اصول ، علم فقه ، علم تفسير و علوم قرآن ، ادعيه ، تاريخ و مسائل شرعى هم تأليفاتى دارد .
شيخ طوسى در شب دوشنبه 22 محرم الحرام سال 460 ه در سن 75 سالگى وفات يافت . وى گذشته از تأليفات بسيار ارزشمند كه براى آيندگان از خود برجاى گذاشت ، شاگردان بسيارى نيز تربيت كرد . اين شاگردان آنچنان تحت تأثير مبانى و انديشههاى استوار شيخ طوسى قرار گرفتند كه تا حدود يك قرن همگى خود را در گرو اين انديشهها مىديدند ، تا بدانجا كه برخى اين قرن را قرن
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 78
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص٧٨