قابل بررسى است . « 1 »
4 . خصوصيات ساختارى كتاب . از آنجا كه اصل كتاب رجال كشى بهدست ما نرسيده و تنها تلخيص آن يعنى اختيار معرفة الرجال شيخ طوسى در دست است ، لذا تشريح و توصيف دقيق خصوصيات ساختارى و محتوايى اصل كتاب ممكن نيست . هرچند با شواهد باقىمانده مىتوان خصوصيات كلى و اجمالى آن را دريافت .
ساختار كلى كتاب موجود و اصل آن ، روايى است ، يعنى داوريهاى رجالى منقول در قالب حديث ، مشتمل بر متن و سند بيان شده و در مجموع كتاب كنونى 1151 روايت در مورد حدود 520 راوى را دربردارد .
كتاب فعلى فاقد مقدمه بوده و در ابتداى آن ، در قالب حديث ، تعريفى از محدث ، اهميت و مسائل كلى و خطوط كلى مباحث ارائه شده ، سپس به مباحث رجالى و بررسى روات مىپردازد . كتاب كنونى به هفت جزء « 2 » تقسيم شده كه منطق خاصى در اين تقسيمبندى مدنظر نبوده و گويا كشى كتاب خود را در هفت دفتر ، جداگانه تدوين كرده و هر جزء فعلى نمايانگر گزيدهء دفتر مربوطه است و يا اين هفت دفتر املاى شيخ طوسى در جلسات مختلف است و كتاب براساس جلسات تنظيم شده است . در مجموع هفت جزء ، با وجود فقدان عناوين تقسيمبنديهاى طبقاتى ، از ساختار طبقاتى برخوردار است و چينش راويان براساس زمان و طبقه از ابتدا تا به انتهاى كتاب كمابيش جارى است .
بههرحال اين كتاب براساس شيوههاى متداول در ترتيب مباحث كتابهاى رجالى تأليف نشده و در موارد بسيارى روايات مربوط به يك راوى در جاهاى مختلف نقل شده ، براى مثال رواياتى كه در مورد عمرو بن الحمق الخزاعى آمده ، در كتاب پراكنده است . براى تسهيل مراجعه و استفاده ، فهرستهايى از مطالب كتاب فراهم شده است ، لذا براى يافتن اطلاعات بايد به يكى از فهرستهاى آيات ، رجال ،
هامش
( 1 ) . براى شناخت اين موارد نگاه كنيد به : بازشناسى منابع رجالى شيعه از همين نگارنده و محمد رضا جديدىنژاد ، مركز تحقيقات دار الحديث .
( 2 ) . اصطلاحا به هر قسمت و بخش از كتاب حديثى يا رجالى جزء گفته مىشود .