لا يمكن حصرهم لكثرتهم و انتشارهم فى البلدان شرقا و غربا غير أنّى أرجو أنه لا يشذّ عنهم إلّا النادر و ليس على الإنسان إلّا ما تسعه قدرته و تناله طاقته . و لم أجد لأصحابنا كتابا جامعا فى هذا المعنى إلّا مختصرات قد ذكر كلّ إنسان طرفا منها إلّا ما ذكره ابن عقدة من رجال الصادق عليه السلام فإنّه قد بلغ الغاية فى ذلك و لم يذكر رجال باقى الأئمة عليهم السلام . و أنا أذكر ما ذكره و أورد من بعد ذلك من لم يورده ( يذكره ) و من اللّه أستمدّ المعونة لكلّ ما يقرب من طاعته و يبعد من معصيته إنّه ولى ذلك و القادر عليه و أوّل ما أبتدى من الرجال الّذين رووا عن النّبى صلى اللّه عليه و آله ثمّ من بعد ذلك رجال الأئمة عليهم السلام على سياقهم ( سياقتهم ) إن شاء اللّه تعالى .
بهنام خداوند بخشنده مهربان . سپاس خداى را آنگونه كه حق حمد اوست و سلام و درود بر بهترين مخلوقات او ، محمّد و خاندان پاكش . اما بعد ، من به درخواست شيخ فاضل كه مكررا از من گردآورى كتابى را خواسته بود مشتمل بر اسماء راويانى كه از رسول اللّه ( صلّى اللّه عليه و آله ) و ائمه ( عليهم السلام ) بعد از ايشان تا زمان حضرت قائم ( عليه السلام ) و پس از آن روات حديث بعد از زمان ائمه ( عليهم السلام ) و يا معاصر ائمه ( عليهم السلام ) بودند ولى از ايشان نقل روايت نكردهاند را نام بردم . و اينها را براساس حروف معجم كه اول آنها همزه و آخر آنها ياء است مرتب ساختم ؛ تا آنكه براى جوينده يافتن آنها ممكن و حفظ آن بر او آسان شود و بهقدر تلاش و توانم و به اندازه وسعت زمان و فراغت وقت و جستجويم آن را كامل كردم ؛ ولى ضمانت نمىكنم كه اين كار را به پايان رسانيده باشم ، زيرا ( نام ) راويان حديث ثبت نشده و حصر آنها به علت كثرت و پراكندگيشان در شرق و غرب عالم ممكن نيست . اما اميدوارم جز اندكى از آنها باقى نمانده باشد و بر انسان جز آنچه در حد قدرت اوست و توان او بدان مىرسد نيست .
من كتاب جامعى در اين موضوع نيافتم و بهجز اندك نگاشتههايى كه هركس گوشهاى از اين موضوع را در آن گرد آورده بود به چيزى دست نيافتم . جز در مورد راويان امام صادق ( عليه السلام ) كه ابن عقده آنها را نام برده است . او اين كار را كامل انجام داده ، اما او نام راويان ساير ائمه ( عليهم السلام ) را نياورده و من [ در اينجا ] هرآنكه را كه او نام برده مىآورم و سپس آنچه را كه نياورده بيان مىكنم و از خداوند در آنچه انسان را به طاعت او نزديك و از معصيتش دور مىكند يارى مىجويم كه اوست صاحب اختيار اين امر و توانا بر آن .
و در ابتدا ، از راويان پيامبر ( صلى اللّه عليه و آله ) آغاز مىكنم و پس از آن و بر همان
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 95
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص٩٥