دو ترجمهء فارسى از إرشاد القلوب ، ملاحظه شد . نخست ، ترجمهء سيّد هدايتاللَّه مسترحمى كه با مقدّمهء آية اللَّه نجفى مرعشى ، توسّط انتشارات بوذرجمهرى ( مصطفوى ) منتشر شده و شامل ترجمهء جزء اوّل كتاب است .
ترجمهء دوم از آقاى سيّد عباس طباطبايى است كه نوزده باب نخست جزء اوّل را تقطيع كرده و ذيل هر قطعه ، ترجمهء آن را آورده است . اين ترجمه ، توسّط دفتر انتشارات اسلامى منتشر شده است .
موضوع كتاب إرشاد القلوب ، مواعظ و نصايح اخلاقى است . به لحاظ شيوهء نگارش ، گفتنى است كه نويسنده ، اسانيد و منابع خود را ذكر نمىكند . او خود در مقدّمه ، ابتدا آياتى در باب خوف و رجا ، تقوا و خشيت ، انذار و تبشير ، و سپس چند حديث از رسول اكرم در باب موعظه و نصيحت مىآورد . آنگاه مىنويسد :
و فى أحاديثه صلى الله عليه و آله من المواعظ والزواجر ما هو أبلغ من كلّ كلام مخلوق و أنا أذكر - إن شاء اللَّه - من ذلك ما تيسّر ايراده بحذف الأسانيد لشهرتها فى كتب أسانيدها ، واتبع ذلك بكلام أهل بيته عليهم السلام ، و من تابعهم من الصالحين . « 1 » عناوين برخى از ابواب كتاب از اين قرار است : ثواب موعظه و مصلحت در آن ، زهد در دنيا ، ذمّ دنيا ، تخويف و ترهيب در قرائت قرآن مجيد ، گريه از ترس خدا ، جهاد در راه خدا ، نكوهش حسد ، ولايت براى خداى تعالى ، دعا ، بركت و فضل آن ، توحيد خداوند متعال . برخى از عناوين جلد دوم كه در فضائل و مناقب حضرت امير عليه السلام است عبارتاند از : فضائل آن حضرت ، جهاد او ، حديث بساط و اصحاب كهف ، خبر لوحى كه نزد جابر بود ، گفتگوى آن حضرت با رأس اليهود ، سخن آن حضرت در « سلونى قبل أن تفقدونى » ، احاديثى در فضائل اهل بيت عليهم السلام .
روش نويسنده در كتاب به اين صورت است كه در هر باب ، نخست آيات و
هامش
( 1 ) . إرشاد القلوب ، تحقيق : سيّد هاشم ميلانى ، ص 42 .