كلامى و فقهى نگاشته ، تنها در بخشى از الرسالة السعدية به احاديث اخلاقى پرداخته است .
اينك به معرّفى كتابهاى اخلاقى - حديثى اين دوره مىپردازيم .
1 . إرشاد القلوب إلى الصواب المنجى من عمل به من أليم العقاب « 1 »
اين كتاب اخلاقى ، نوشتهء حسن بن ابوالحسن ديلمى ، محدّث بزرگوار اماميه در قرن هشتم هجرى است . اين كتاب ، معروف به « ارشاد ديلمى » و از مصادر بحار الأنوار است . علّامهء مجلسى ، با عبارت « كتابٌ لطيفٌ مشتمل على أخبار متينة غريبة » ، از آن ياد كرده است . « 2 » شيخ حرّ عاملى نيز در يادكرد منابع وسائل الشيعة ، الإرشاد را از جمله كتابهايى مىشمارد كه نويسندگانشان ، به صحّت آنها گواهى دادهاند و قرائن بر ثبوت آنها بوده و به طور متواتر ، نقل شده يا صحّت انتساب آنها به نويسندگان ، بدون شكّ و ترديد است . « 3 » شيخ آقا بزرگ « 4 » و نويسندهء روضات الجنات « 5 » نيز از آن ياد كردهاند .
إرشاد القلوب ، شامل دو جلد است . جلد اوّل ، در مواعظ و نصايح است و جلد دوم ، در فضايل و مناقب اميرمؤمنان . شيخ حرّ عاملى ، بر دو جلد بودن آن ، تصريح كرده است . « 6 » برخى از كتابشناسان با توجّه به قرائنى مانند اختلاف
هامش
( 1 ) . ر . ك : رياض العلماء ، ج 1 ، ص 338 ؛ أمل الآمل ( تذكرة المتبحّرين ) ، ج 2 ، ص 77 ( ش 211 ) ؛ روضات الجنّات ، ج 2 ، ص 291 ( ش 201 ) ؛ الكنى والألقاب ، ج 2 ، ص 237 ؛ كشف الحجب والأستار ، ص 39 ( ش 171 ) ؛ الذريعة ، ج 1 ، ص 517 ( ش 2527 ) ؛ إيضاح المكنون ، ج 1 ، ص 62 .
( 2 ) . بحار الأنوار ، ج 1 ، ص 33 .
( 3 ) . ر . ك ؛ وسائل الشيعة ، ج 30 ، ص 153 و 157 .
( 4 ) . الذريعة ، ج 1 ، ص 517 ( ش 2527 ) .
( 5 ) . روضات الجنات ، ج 2 ، ص 291 ( ش 201 ) .
( 6 ) . أمل الآمل ، ج 2 ، ص 77 ( ش 211 ) .