وى در اين كتاب ، به لحاظ ترس از گسترده بودن كتاب ، فقط عناوين بابها را مىآورد و در حين شرح ، آنچه از متن وسائل را كه بدان نياز داشته ، ذكر مىكند و در ابتداى آن ، مقدّمهاى مشتمل بر دوازده « فايده » مىآورد . « 1 » علّامه محمّد باقر مجلسى ( م 1111 ق ) ، محدّث كارآمد اين دوره ، دو شرح اساسى و مهم بر كتابهاى الكافى وتهذيب الأحكام نوشته است :
مرآة العقول فى شرح أخبار آل الرسول . « 2 » شرحى مفصّل بر كتاب شريف الكافى ( اصول ، فروع و روضهء آن ) است كه پس از سال 1076 ق ، به كتابت درآمده است .
مجلسى در اين كتاب ، هدف از كار خود را بيان حال اسناد احاديث و شرح الفاظ مشكل و مطالب دشوار براى درك سريع معانى از سوى اهل تحقيق ، معرّفى مىنمايد . « 3 » ملاذ الأخيار فى فهم تهذيب الأخبار . « 4 » شرح مهمّى بر كتاب تهذيب الأحكام شيخ طوسى است كه به سال 1109 ق ، به پايان رسيده است . علّامه در اين شرح ، به دنبال هر روايتى ، اوّل سلسله سند و بعد ، آنچه را كه راجع به متن باشد ، شرح نموده است و ظاهراً ، شامل تمام كتاب است ، اگر چه بعضى مخالف اين نظرند .
بنا به گفتهء اهل تحقيق ، علّامهء مجلسى ، حاشيهء پدرش بر تهذيب الأحكام با نام إحياء الأحاديث ، و نيز حاشيه ملّا عبد اللَّه شوشترى بر اين كتاب را به طور كامل در ملاذ الأخيار ، درج نموده است . « 5 »
هامش
( 1 ) . تحرير وسائل الشيعة و تحبير مسائل الشريعة ، ص 4 .
( 2 ) . أمل الآمل ، ج 2 ، ص 279 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 9 ، ص 271 .
( 3 ) . مرآة العقول فى شرح اخبار آل الرسول ، ج 1 ، ص 3 ( مقدّمه ) .
( 4 ) . الذريعة ، ج 22 ، ص 191 - 192 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 1 ، ص 263 ؛ فهرست نسخخطّى كتابخانهء آية اللَّه فاضل ، ج 1 ، ص 138 .
( 5 ) . ملاذ الأخيار فى فهم تهذيب الأخبار ، ج 1 ، ص 43 ( مقدّمهء تحقيق ) .