ايشان ، همچنين در زمينهء حلّ مشكلات احاديث مىنويسد :
بسيارى از اخبار بود كه هيچ يك از علما ، الى يومنا هذا ، پيرامون حلّش نگرديده بودند . . . برانديشدم كه مبادا بعد از انقضاى حيات مستعار خورشيد اين علم حقايق انوار در سحاب جهل ، مستور و بر مثال سابق ، متروك و مهجور گردد . بنا بر اين ، متوجّه شرح اخبار و كشف استار از وجوه آثار آل اطهار - سلام اللَّه عليهم - گرديدهام . . . . « 1 »
شرحنويسى
از اواسط قرن دهم هجرى ، شرحنويسى به دو صورت مزجى و مفصّل « 2 » بر كتب اربعه و ديگر آثار در قلمرو حديث ، آغاز گرديد . بر اساس آثار بر جاى مانده از اين دوره ، شهيد ثانى ( م 966 ق ) ، اوّلين كسى است كه شرحنويسى را در اين دوره احيا نموده است . وى كه كتاب بداية الدراية را در علم درايه نگاشته بود ، براى سهولت در استفادهء آن براى مراجعان ، به تاريخ 959 ق ، شروع به نوشتن شرح مزجى مختصرى بر آن به نام شرح بداية الدراية « 3 » كرد كه مسائل كتاب بداية و شرح آن را با تفصيل بيشترى بيان نموده است .
ملّا صدرا ( م 1050 ق ) - كه از وى به عنوان تلفيق كنندهء بين عقل و نقل نام برده شده - علىرغم تخصّص خويش در بحثهاى فلسفى ، دست به ابتكار زد و در سال 1044 ق ، شرح مفصّل فلسفىاى همراه با بحثهاى رجالى دربارهء سندها بر اصول الكافى نگاشت « 4 » و از اين طريق ، كمك شايانى به گسترش شرحنويسى در اين دوره
هامش
( 1 ) . همان ، ص 10 .
( 2 ) . در شرح مزجى ، شارح ، متن را با توضيحها و تبيينهاى خود يك جا مىآورد و ساختار عبارتى در آن بهگونهاى است كه اگر نويسنده به وسيلهاى ، آن را مشخّص نكند ، متن از شرح ، بازشناخته نمىشود . در مقابل ، در شرح مفصّل ، متن از شرح و توضيح جداست ، حال با شيوه « قال - أقول » و يا به شيوهء ديگرى .
( 3 ) . الذريعة ، ج 11 ، ص 241 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 21 ، ص 55 ؛ فهرست نسخ خطّىكتابخانهء مركزى دانشگاه تهران ، ج 8 ، ص 590 .
( 4 ) . الذريعة ، ج 13 ، ص 99 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 11 ، ص 314 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ، ج 25 ، ص 209 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آستان قدس ، مجموعهء ش 9610 .