را به زبانى ساده و در عين حال ، جامع ، ارائه نمايند و تأليفاتى حائز اهمّيت بودند كه حاوى اين اطّلاعات جامع و مدوّن بوده باشد .
مجمع الرجال قُهپايى ( م 1016 ق ) ، اثرى است كه چندين بار در زمان حيات مؤلّف يا بعد از آن نسخهبردارى شده است و علّت تأليف آن ، هيچ دليل ديگرى غير از سهلالوصول بودن و ارائهء اطّلاعات ساده و مفيد آن نمىتواند باشد .
علّامه مجلسى ، در اين باره مىنويسد :
گروهى از طالبان علوم ائمه عليهم السلام از من درخواست كردند تا دربارهء تحقيق اصول رجال ، كتابى برايشان بنويسم ؛ رسالهء وجيزهء مختصرى كه بيانگر حاوى توضيحات باشد ، و آنچه از سخنانشان نزد اصحاب مشهور باشد - بدون تعرّض به قيل و قالهايشان و ترك مجهولات كه فايدهاى در بر ندارند - به ايجاز و اختصار بنويسم تا براى طالبان تحصيلكنندهء اين علم ، آسان باشد و براى آن ، مشكلى ايجاد نكند . « 1 » روش كار علّامهء مجلسى در اين كتاب ، بدين شكل است كه بعد از آوردن اسامى اشخاص ، وضعيت حال آنها را ، بدون توضيحات اضافى ، مشخّص مىكندو رمزهايى كه در ذكر احوال رجال به صورت مختصر آورده ، اين چنين است : « ق » براى ثقه غير امامى ، « ح » براى ممدوح ، « ض » براى ضعيف ، « م » براى مجهول ، و « ثقه » براى عدل امامى ضابط . « 2 »
ديگر تأليفات رجالى
علاوه بر آثار و تأليفات ارائه شده ، كتابهاى ديگرى در علم رجال نگاشته شدهاند كه بدين قرارند : « 3 »
هامش
( 1 ) . الوجيزة فى علم الرجال ، ص 140 .
( 2 ) . همان جا .
( 3 ) . برخى از مؤلّفان كتب رجالى به نقل از الذريعة به شرح زيرند :
1 ) تلميذ شهيد ثانى ( مؤلّف ناشناخته ) ، 2 ) مراد تفريشى بن عليخان ( م 1051 ق ) ، 3 ) سيّد نجم الدين بن محمّد بن حسين سكيكى ( كتابت 1011 ق ) ، 4 ) ملّا مرادعلى ( كتابت 1087 ق ) به قلم محمّد هاشم بن ابىطالب حسينى ، 5 ) فيض اللَّه بن عبدالقاهر حسين تفريشى ( م 1025 ق ) ، 6 ) حميده بنت ملّا محمّد شريف رويدشتى ( م ح 1087 ق ) ، 7 ) ماجد بن هاشم ( م 1028 ق ) ، 8 ) كمال الدين بن حيدر حسينى عاملى ( پايان 1099 ق ) ، 9 ) محمّد بن حسن بن زين الدين ( م 1030 ق ) ، 10 ) محمّد مقيم بن صفى الدين محمود شجاعى شريف شيرازى ( ق 11 ق ) ، 11 ) بهاء الدين محمد بن حسين عاملى ( م 1031 ق ) ، 12 ) نعمة اللَّه بن قوام الدين محمّد نصيرى شيرازى ( ق 11 ق ) ، 13 ) نجمالدين ( م 1038 ق ) ، تعليقاتى بر هامش رجال النجاشى ، 14 ) محمّد معروف به مراد كشميرى بن محمّد صادق بن محمّد على ( رجال الكشميرى ) ( مقابله و تصحيح 1101 ق ) ، 15 ) شمس الدين محمّد كشميرى ، شاگرد شيخ بهايى ، 16 ) مساعد بن بديع بن حسن حويزى ، معاصر شيخ حرّ عاملى ، 17 ) محمّد جعفر آبادهاى يا محمّد صفى فارسى ( در سال 1047 ق ) ، 18 ) سيّد علاءالدين مير محمّد بن شاه ابى تراب گلستانه ( م ح 1110 ق ) .