گاهى نيز تنها عنوان باب را نوشته و به جهت مهلت ندادن اجل ، هيچ حديثى ذيل آن عنوان ، ذكر نكرده است . « 1 » به هر حال ، پس از تكميل هر مجلّد ، آن را به كاتب مىدادند تا استنساخ نمايد و سپس ، علّامهء مجلسى آن را تصحيح مىنموده است . « 2 » كسانى كه علّامهء مجلسى در تأليف بحار الأنوار ، از هميارى آنها بهره گرفته ، بدينقرارند :
1 . آمنه خاتون ( خواهر علّامهء مجلسى )
2 . امير محمّد صالح خاتون آبادى
3 . ميرزا عبداللَّه بن ميرزا عيسى بيك اصفهانى ، معروف به علّامهء افندى
4 . ملّا عبداللَّه بن نورالدين بحرينى
5 . سيّد نعمةاللَّه جزائرى .
دو نفر از شاگردان او نيز تنها به كار استنساخ بحار الأنوار اشتغال داشتند « 3 » كه عبارتاند از : ملّا ذوالفقار و ملّا محمّدرضا .
فهرست اجمالى « بحار الأنوار » « 4 »
كتاب عظيم بحار الأنوار ، نخست در 25 مجلّد بزرگ ، ترتيب يافته است و آنگاه ، علّامهء مجلسى ، جلد پانزدهم آن را به لحاظ حجم بسيار ، در دو بخش و در دو مجلّد قرار داد و به همين جهت ، مجلّدات بحار ، 26 جلد بوده است كه بزرگترين كتاب حديث در ميان فريقين است .
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 1 ، ص 77 .
( 2 ) . همان ، ص 216 .
( 3 ) . آشنايى با بحار الأنوار ، ص 219 - 220 .
( 4 ) . براى آشنايى بيشتر با علّامهء مجلسى و بحار الأنوار ، ر . ك : 1 . علّامهء مجلسى ، 2 . آشنايى با بحار الأنوار .