چهار . بحار الأنوار
اين كتاب كه نام كامل آن بحار الأنوار الجامعة لِدُرَر أخبار الأئمة الأطهار است ، از آنِ ملّا محمّد باقر مجلسى ، معروف به علّامهء مجلسى است .
علّامهء مجلسى ، در بيان تدوين كتاب جامع بحار الأنوار ، چنين مىگويد :
بعد از احاطه بر كتابهاى متداول و مشهور ، به جستجوى اصول معتبر مهجور پرداختم . مهجور ماندن اين اصول ، ناشى از چند عامل بوده است : 1 . استيلاى سلاطين و حاكمان مخالف با شيعه ، 2 . رواج علوم باطل در بين مردم ، 3 . بىاعتنايى و كم توجّهى گروهى از متأخّران به بازنويسى و استنساخ كتب حديثى و اكتفا ورزيدن به كتب مشهور به جهت جامع و كافى بودن هر يك از آنها . « 1 » . . . [ براى تحصيل انواع كتب حديثى ] تفحّص در بلاد دور و نزديك را آغاز نمودم و به جهت اصرارى كه در كار خود داشتم ، كسانى را به كمك طلبيدم و آنها را به بلاد مختلف فرستادم تا اين كه به فضل پروردگار ، تعداد زيادى از اصول معتبر را - كه در اعصار گذشته به دست فراموشى سپرده شده بود - جمع كردم و بر بسيارى از مدارك آنها آگاهى يافتم و نهايت تلاشم را در ترويج ، تصحيح و تنقيح آنها به كار بردم و آنها را در كتابى با فصول و ابواب مختلف ، تنظيم كردم و آن را بحار الأنوار الجامعة لدُرَر أخبار الأئمّة الأطهار ، نامگذارى كردم . « 2 » بحار الأنوار ، گذشته از در برداشتن خبرهايى كه در كتابهاى چهارگانهء پيشين شيعه نقل شده ، شامل دويست « اصل » از اصلهاى چهارصدگانه ( اصول اربعمئه ) است ، « 3 » به اضافهء آنچه از گفتارهاى عالمان شيعى و سنّى كه با مطالب كتاب در هر
هامش
( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 1 ، ص 3 .
( 2 ) . همان ، ص 4 - 6 .
( 3 ) . قصص العلماء ، ص 211 .