آنهاست - آمده ؛ يعنى : الكافى ، كتاب من لا يحضره الفقيه ، تهذيب الأحكام و الاستبصار .
و در بيان انگيزهء تأليف آن ، ناكافى بودن هر يك از كتابهاى چهارگانه و بسنده نبودن آنها در مهمّات اخبار وارد شده و هدايت ، دشوارى مراجعه به مجموع آنها به سبب اختلاف عناوين بابها ، اختلاف كتابها در مواضع روايات و طولانى بودن حاصل اين تكرارها بوده است . « 1 » فيض در اين كتاب - كه جامع كتب اربعه است - احاديث مكرّر را حذف كرده و بياناتى در توضيح اخبار جمع مختلفات آن آورده است و با اين كار ، هم از حجم كتاب كاسته و هم از دو جهت ، كار را براى مراجعان ، سهل نموده است : اوّل ، از نظر حذف مكرّرات به نحو ياد شده و دوم ، از جهت تبيين و توضيح مشكلات ، كه با ذوقِ سرشار خود و زحمتى كه در اين كار تحمّل كرده و ممارستى كه در فهم احاديث داشته ، به شايستگى از عهدهء اين مهم ، بر آمده است . « 2 » به طور خلاصه ، در اين اثر ، چند نكتهء مهم رعايت شده كه عبارت است از :
1 . گردآورى احاديث كتب اربعه در يكجا ، با توجّه به تقدّم و تأخّر ابواب و فصول كتب ياد شده و اختلاف نظر مؤلّفانِ كتب ياد شده در درج يك حديث ذيل يك عنوان . اين كار ، مشكل فقيه را در پيدا كردن حديث مورد نياز ، آسان مىكند ؛
2 . حذف اسناد مكرّر يك حديث كه از اتلاف وقت فقيه ، پيشگيرى مىكند ؛
3 . حذف مكرّرات احاديث كه با چند سند ، روايت شده است و اشاره به موارد اختلاف اسناد ، كه اين كار نيز از اتلاف وقت ، پيشگيرى مىكند ؛
4 . شرح لغات و مشكلات احاديث ؛
5 . جمع دلالى بين روايات مختلف و بيان مراد از دو يا چند حديث كه به ظاهر
هامش
( 1 ) . الوافى ، ج 1 ، ص 4 .
( 2 ) . علم الحديث ، ص 84 - 85 .