مجلسى ( م 1111 ق ) . وى عالم ، فاضل ، ماهر ، مدقّق ، علّامه ، فهيم ، متكلّم ، محدّث ، ثقه ، جامعِ محاسن و فضائل « 1 » و در عصر خود ، پيشوا در حديث و ساير علوم بود . وى حديث را در ايران زمين ، منتشر ساخت و توفيق شاه سلطان حسين صفوى در ادارهء كشور به تدبير وى بوده است . « 2 » وى ، علوم نقلى را از پدرش محمّد تقى مجلسى ( م 1070 ق ) و علوم عقلى را از محضر حكيم بزرگ آقا حسين خوانسارى ( م 1098 ق ) آموخت « 3 » تا جايى كه متبحّر و صاحب تجربه در علم و فنون مختلف ، اعم از فقه ، حديث ، رجال ، درايه ، حكمت ، فلسفه ، رياضى گرديد .
اعتقاد مجلسى به اين كه حكمت ، زمانى مفيد واقع مىشود كه از اهل دين گرفته شده باشد و قرآن و اخبار ائمه عليهم السلام ، دو علمى هستند كه مىتوانند در دنيا برايش نفع رسان باشند ، « 4 » توجّه او را به گسترش حديث ، معطوف ساخت تا جايى كه به گفتهء جزائرى ، تنها شاگردان بلا واسطهء او به بيش از هزار نفر مىرسيد . « 5 » علّامهء مجلسى ، در زمينهء فعاليتهاى حديثى ، بىترديد ، از پُركارترينِ محدّثان است تا جايى كه با ارائهء حدود بيست اثر به زبان عربى و 54 اثر به زبان فارسى ، بزرگترين جايگاه را در تاريخ حديث شيعه به خود اختصاص داده است و گل سرسبد آثارش كتاب جامع بحار الأنوار است كه در نيمهء دوم عمر او به تحرير درآمد .
صاحب أعيان الشيعة ، در ميان تأليفات علّامهء مجلسى آورده است :
برخى گفتهاند تأليفات علّامهء مجلسى ، يك ميليون و 402 هزار و هفتصد بيت است . بيت ، در اصطلاح نويسندگان ، يك سطر پنجاه حرفى
هامش
( 1 ) . أمل الآمل ، ج 2 ، ص 248 ؛ رياض العلماء ، ج 5 ، ص 39 .
( 2 ) . لؤلؤة البحرين ، ص 55 .
( 3 ) . رياض العلماء ، ج 5 ، ص 40 ؛ وقايع السنين والأعوام ، ص 541 .
( 4 ) . بحار الأنوار ، ج 1 ، ص 2 و 3 .
( 5 ) . أنوار النعمانية ، ج 4 ، ص 312 ؛ آشنايى با بحار الأنوار ، ص 79 .