25 . محمّد بن حسن بن على بن محمّد بن حسين بن حرّ عاملى ( م 1104 ق ) . وى از علماى جبل عامل و از « محمّدون ثلاثهء متأخّر « 1 » » است . دربارهء مسافرت وى از جبل عامل به ايران ، در أمل الآمل چنين آمده است :
در روستاى مشغر متولّد شده ، تا سال 1072 ق ، در آن جا مانده ، سپس به عراق رفته است و بعد از زيارت ائمه عليهم السلام به خراسان سفر كرده ، در آن جا ساكن مىشود . در طى سفرى به اصفهان با علّامه مجلسى ملاقات نموده و به يكديگر ، اجازه نقل روايت دادهاند .
آثار و تأليفات وى ، آنچنانكه خود وى در أمل الآمل بدانها اشاره كرده ، بالغ بر 24 عنوان است . مشهورترينِ تأليفاتش وسائل الشيعة به ( عنوان گستردهْ نگاشت ) و كتاب أمل الآمل در رجال است . تأليفات حوزهء حديثى وى در حدود يازده كتاب است كه در بخشهاى بعد ، معرّفى خواهد شد . « 2 » 26 . هاشم بن سليمان بن اسماعيل موسوى كتكانى بحرانى توبلى ( م 1107 ق ) .
وى شخصيتى فاضل ، عالم ، جامع ، مدقّق ، فقيه ، عارف به تفسير و رجال ، « 3 » محدّث ، صالح ، اهل ورع و جستجوگر اخبار بوده و در اين راه ، بجز علّامهء مجلسى ، كسى بر او سبقت نگرفته است . « 4 » از آثار وى علاوه بر تفسير روايى البرهان ، مىتوان تعريف رجال [ كتاب ] من لا يحضره الفقيه « 5 » و ترتيب التهذيب و شرحه « 6 » را نام برد .
27 . محمّد باقر بن محمّد تقى اصفهانى ، معروف به مجلسى دوم و علّامهء
هامش
( 1 ) . منظور از محمّدون ثلاثهء متأخّر ، محمّدباقر مجلسى ، محمّد بن شاه مرتضى فيض كاشانى و محمّد بن حسنحرّ عاملى است .
( 2 ) . أمل الآمل ، ج 1 ، ص 141 - 142 ؛ رياض العلماء ، ج 5 ، ص 63 ؛ روضات الجنّات ، ج 7 ، ص 92 .
( 3 ) . أمل الآمل ، ج 2 ، ص 341 .
( 4 ) . رياض العلماء ، ج 5 ، ص 298 ؛ لؤلؤة البحرين ، ص 63 .
( 5 ) . الذريعة ، ج 4 ، ص 217 .
( 6 ) . همان ، ص 64 و ج 13 ، ص 144 .