حسين بن عبدالصمد ، عالم ، فاضل ، آشنا با تاريخ ، متبحّر در لغات و حاضرْ جواب در نوادر و امثال بود . وى ، قرائت كتب احاديث را در بلاد عجم ، تجديد كرد . « 1 » همچنين ، دربارهء او آمده است :
از مشايخ عظام جبل عامل و در جميع فنون علوم به تخصّص فقه و تفسير و حديث و عربيّت ، فاضل و دانشمند بود . خلاصهء ايّام شباب و روزگار جوانى را در صحبت شهيد ثانى زندهء جاودانى شيخ زينالدين رحمه الله به سر كرده ، به تصحيح حديث و رجال و تحصيل مقدّمات اجتهاد و كسب كمال ، مشارك و مساهم يكديگر بودند . بعد از آن كه جناب شيخ به جهت تشيّع به دست روميان به درجهء شهادت رسيد ، « 2 » مشارٌ اليه از وطن مألوف به جانب عجم آمد . « 3 » مظفّر على ، از ديگر شاگردان شيخ بهايى مىنويسد :
. . . [ شيخ حسين بن عبدالصمد ] در تحصيل علوم و معارف ، تحقيق مطالب اصول و فروع ، شريك و معاصر شهيد ثانى بوده است . « 4 » البته طرح بحث مشاركت وى با شهيد ثانى ، توسّط مظفرعلى و صاحب عالم آراى عباسى ، مورد انتقاد صاحب رياض العلماء شده و وى را بر اين عقيده ساخته كه شيخ حسين عاملى ، از شاگردان مشهور شهيد ثانى بوده است . « 5 » شيخ حسين بن عبدالصمد ، به حديث ، توجّه زيادى داشته و از اوضاع نابهسامان
هامش
( 1 ) . وصول الأخيار إلى أصول الأخبار ، ص 11 .
( 2 ) . برخى از محقّقان ، آمدن شيخ حسين به ايران را قبل از شهادت شهيد ثانى مىدانند ( ر . ك : ص 285 ، مهاجرتعلماى شيعه از جبل عامل به ايران در عصر صفوى ) .
( 3 ) . عالم آراى عباسى ، ج 1 ، ص 246 - 247 .
( 4 ) . رياض العلماء ، ج 2 ، ص 119 .
( 5 ) . همان ، ص 118 .