مهاجرت محقّق كركى ، سرآغاز نخستين مرحلهء مهاجرت
نخستين مرحلهء مهاجرت علماى جبل عامل به ايران در سال 916 ق ، « 1 » با آمدن يكى از پُرآوازهترين ، كاميابترين و با نفوذترين آنها ، يعنى شيخ على بن عبدالعال كَرْكى ( 870 - 940 ق ) ، مشهور به محقّق ثانى آغاز شد . « 2 » عقيدهاى بر خلاف اين نظر وجود دارد و آن اين كه شيخ على بن عبدالعال كركى ، از علماى زمان طهاسب صفوى ، شيخ على كركى ( محقّق كركى ) را از جبل عامل به ديار عجم آورده است . « 3 » آنچه مسلّم است اين كه محقّق كركى ، در زمان شاه اسماعيل صفوى به ايران آمده است . علّامه مجلسى در اين باره مىنويسد :
سلطانِ سلاطين و مروّج دين مبين ، شاه اسماعيل - حشره اللَّه مع آبائه الطاهرين و صلوات اللَّه عليهم أجمعين - خاتم المجتهدين شيخ على بن عبدالعال را از جبل عامل ، طلبيده و او را اعزاز و اكرامِ بسيار نمود و پيوسته در مسائل دين و دنيا به او رجوع مىفرمودند و بعد از آن جناب ، پيوسته اين طريقه در سلسلهء سلطنت ايشان ، مسلوك بوده و مىباشد . « 4 » علىرغم اين دعوت ، با توجّه به اشتغال دائمى شاه اسماعيل صفوى به جنگ ، برگزارى مجالس جشن ، سرور ، بادهگسارى و . . . ، هيچ قرينهاى مبنى بر توجّه خاصّ شاه اسماعيل به محقّق كركى وجود ندارد . « 5 » گويا اينها و مسائلى از اين قبيل ، باعث بروز اختلافاتى بين شاه اسماعيل صفوى و محقّق كركى شده و محقّق كركى را براى ترك ايران ، تحريك كرده است . سيّد جعفر
هامش
( 1 ) . الهجرة العاملية إلى ايران فى العصر الصفوى ، ص 123 .
( 2 ) . مهاجرت علماى شيعه از جبل عامل به ايران در عصر صفوى ، ص 83 ؛ ايران عصر صفويه ، ص 29 ؛ شاه طهماسب اول ، ص 620 .
( 3 ) . تشيّع و تصوّف ، ص 393 .
( 4 ) . دين و سياست در دورهء صفوى ، ص 265 .
( 5 ) . شاه طهماسب اوّل ، ص 620 .