رجال و انساب
علم رجال ، دانشى است كه در آن ، از آن دسته از احوال و اوصاف راويان حديث كه در جواز يا عدم جواز قبول سخن ايشان مدخليت دارد ، بحث مىشود . « 1 » دورهء مورد بحث ، يكى از دورههاى مهم از نظر نگارشهاى رجالى است . آثار متعدّدى در اين دو قرن فراهم آمده كه متأسّفانه ، برخى از آنها از ميان رفته است .
الرجال ابن داوود و دو كتاب از علّامهء حلّى ، سه اثر مهم رجالى در اين دورهاند كه هر سه ، متعلّق به قرن هشتم هجرى است .
الف . آثار چاپى
1 . « الرجال » ابن داوود « 2 »
اين كتاب ، تأليف تقى الدين حسن بن على بن داوود حلّى ، فقيه ، اديب و رجالى معروف قرن هشتم هجرى است كه در ذى حجّهء 707 ، نگارش آن را به پايان برده است . « 3 » از نسخ خطّى متعدّد كتاب مىتوان به نسخ كتابخانهء دانشگاه تهران و آستان قدس اشاره كرد كه اوّلى در هفدهم شوّال 967 و دومى به سال 973 ق ، كتابت شده است . « 4 » ظاهراً الرجال ابن داوود ، اسم خاصّى نداشته و مصنّف با تعبير « كتاب الرجال » از آن ياد كرده است .
ابن داوود ، در مقدّمهء كتاب ، به انگيزهء تأليف و شيوهء نگارش خود ، اشاره مىكند .
او بنا به گفتهء خود ، پس از ملاحظهء اصول و فروع فتاواى فقهى ، براى رهايى از شبهات تقليدى و گريز از تبعيت از فتاواى محكى كه بر اساس آنها رشد پيدا كرده ،
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 10 ، ص 80 . نيز ، ر . ك : معجم مصطلحات الرّجال والدراية ، ص 105 .
( 2 ) . مصفّى المقال ، ص 126 ؛ كشف الحجب والأستار ، ص 435 ش 2420 ؛ الذريعة ، ج 10 ، ص 84 ( ش 155 ) .
( 3 ) . الذريعة ، ج 10 ، ص 84 .
( 4 ) . براى نسخ كتاب ، ر . ك : همانجا .