الأولياء و أنوارهم من حيث الولاية ، وإن كان العلماء موجودين ، « ذلك تقدير العزيز العليم » . فحينئذ لمّا غربت شمس النبوة والرسالة ، فلايكون الظهور والنور إلّالقمر الولاية و بعض نجوم العلماء بتبعيّته . ويعضد ذلك كلّه ما أشار إليه النبيّ « أنا كالشمس وعلى كالقمر وأصحابى كالنجوم ، بأيّهم اقتديتم إهتديتم » . « 1 »
دستهبندى احاديث « جامع الأسرار »
به نظر مىرسد بهترين روش براى شناسايى مصادر و مآخذ و ميزان اعتبار احاديث فراوانى كه در كتاب جامع الأسرار به كار رفته ، دستهبندى آنهاست . با دستهبندى اين روايات ، آشكار مىشود كه روايات كتاب ، از نظر اهمّيت مصدر و ميزان اعتبار ، متفاوتاند . بر اين پايه ، روايات اين كتاب ، به اقسام زير بخشپذير است : 1 . احاديث شيعه ، 2 . احاديث اهل سنّت ، 3 . احاديث خاصّ عرفانى .
1 . احاديث شيعه
احاديث شيعه ، خود به سه دسته بخشپذير است . دستهء نخست ، احاديثىاند كه در منابع حديثى معتبر پيشين اماميه ( مانند كتب اربعه و نهج البلاغة و آثار شيخ صدوق ) آمده و آملى ، غالباً بدون ذكر مأخذ ، از آن مصادر نقل مىكند . مىتوان گفت كه بيشتر احاديث جامع الأسرار ، در اين بخش جاى مىگيرند . نكتهء مهم دربارهء استناد به اين احاديث در جامع الأسرار آن كه - همچنان كه پيشتر گفته شد - رويكرد آملى به اين روايات ، غالباً عرفانى است . با توجّه به كثرت روايات اين بخش ، نيازى به ذكر نمونههاى فراوان نيست و تنها به ذكر يك نمونه بسنده مىكنيم .
آملى ، در موارد متعدّد در كتاب به روايت معتبر « إنّ أمرنا صعب مستصعب ، لايحتمله إلّاملك مقرّب ، أو نبىّ مرسل أو مؤمن امتحن اللَّه قلبه للإيمان » ، « 2 » استشهاد
هامش
( 1 ) . همان ، ص 460 .
( 2 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 401 ؛ معانى الأخبار ، ص 407 .