مختصر البصائر لسعد بن عبد اللَّه الأشعرى » « 1 » و اين ، نشانگر آن است كه مختصر البصائر ، از آنِ اشعرى است ، هرچند رجالشناسان ، از آن ياد نكردهاند . « 2 » 3 . شيخ حرّ عاملى ، در يادكرد مصادر وسائل ، گفته است :
كتاب الحلل « مختصر البصائر » للشيخ الفقية الجليل سعد بن عبد اللَّه انتخبه الشيخ الفاضل الحسن بن سليمان . « 3 » 4 . همو در موارد متعدد از كتاب الإيقاظ من الهجعة بالبرهان على الرجعة تصريح كرده است :
ما رواه الحسن بن سليمان بن خالد القمى فى رسالته نقلًا من كتاب « مختصر البصائر » لسعد بن عبد اللَّه . « 4 » « 5 » به نظر مىرسد استدلال محقّق محترم ، تمام نيست ؛ زيرا : اوّلًا شيخ حرّ عاملى در موارد متعدّد در وسائل الشيعة ، از كتاب سعد بن عبد اللَّه با عنوان بصائر الدرجات ، ياد كرده ، نه مختصر البصائر . « 6 » ثانياً شمار قابل توجّهى از احاديث مختصر البصائر ، در تخريجهاى محقّق محترم ، فاقد مأخذ اعلام شده است . حجم فراوان رواياتى كه در بصائر صفّار نبوده و هيچ گونه مصدر ديگرى براى آنها يافت نشده ، اين ديدگاه را كه احاديث مختصر ، برگرفته از بصائر صفّار است ، تضعيف مىنمايد ، بويژه آنكه احاديث يك باب ( باب كتمان الحديث و اذاعته ) كه شامل 34 حديث است ، اساساً در بصائر الدرجات نيامده ، جز
هامش
( 1 ) . مختصر البصائر ، تحقيق : مشتاق مظفّر ، ص 45 و 125 .
( 2 ) . در رجال النجاشى ( ش 177 ) و رجال الطوسى ( ش 431 ) ، بصائر الدرجات ياد شده است .
( 3 ) . وسائل الشيعة ، ج 30 ، ص 155 .
( 4 ) . براى نمونه ، ر . ك : الإيقاظ من الهجعة ، ص 186 ، 187 و 190 .
( 5 ) . ر . ك : مختصر البصائر ، ص 28 - 34 .
( 6 ) . براى نمونه ، ر . ك : وسائل الشيعة ، ج 1 ، ص 52 ( ح 9 ) ، ص 156 ( ح 15 ) و ص 445 ( ح 4 ) ، ج 6 ص 385 ( ح 2 ) ، ج 7 ص 21 ( ح 9 ) و ج 11 ص 234 ( ح 30 ) .