جهت ، چاره نديدند ، مگر آن كه معجزات را يكسره انكار كنند تا كسى از آنها مطالبهء معجزه نكند . « 1 »
وضعيت فرهنگى - اجتماعى اهل سنّت در سدههاى دوازدهم و سيزدهم
بررسى جامع اوضاع فرهنگى - اجتماعى اهل سنّت در اين دوره ، به مجال و مقال ديگرى نياز دارد . از اين رو ، در اين جا تنها به جريان فرهنگى مهمّى كه در قرن دوازدهم در ميان بخشى از اهل سنّت پديد آمد ، يعنى جريان سلفيگرى و به تعبير ديگر ، وهّابيگرى مىپردازيم .
وهّابيگرى
پيشينهء پارهاى از عقايد اين فرقه ، به قرن اوّل تا سوم هجرى بر مىگردد . امامت احمد بن محمّد حنبل ( 164 - 241 ق ) در عصر متوكّل عبّاسى ، سبب شد تا عقايد اهل سنّت ، تدوين شود و ديگر فرقههاى اهل حديث ، تحليل بروند و حمايت حكومت از احمد ، ديگر محدّثان را به ترك روش خود ناچار نمود و بر اثر كتمان ، به تدريج ، نابود شدند . بعد از آن ، ابوالحسن اشعرى قَدَرى ، به تعديل مكتب ابن حنبل پرداخت و جايگاه او را تضعيف نمود ؛ ولى احمد بن تيميهء حرّانى دمشقى ( م 728 ق ) در قرن هشتم ، دوباره مكتب احمد را مطرح كرد و سلفيگرى را مورد توجّه قرار داد . « 2 »
ابن تيميه ، احاديث تشبيه و تجسيم و جهت داشتن خدا را بار ديگر طرح نمود و فراتر از كار ابن حنبل ، برخى از فروع دين را در اصول دين ، وارد كرد . وى سفر براى زيارت رسول خدا را بدعت و حرام شمرد و هر نوع توسّل به پيشوايان اسلام و اولياى الهى را شرك و مخالف با اصل توحيد دانست . همچنين بوسيدن سنگ قبر
هامش
( 1 ) . كشف اسرار ، ص 56 .
( 2 ) . فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى ، ص 243 - 250 .