برخى از دانشمندان شيعه ، به تهيهء فهرست ، منتخب ، خلاصه و يا مستدرك براى كتابهاى جامع ، دست زدهاند كه نمونههاى زير ، محصول اين تلاش هاست :
1 . مستدرك الوافى ، از نور الدين محمّد هادى بن شاه مرتضى كاشانى اخبارى ( م 1115 ق ) . « 1 »
رواياتى كه در بحار الأنوار آمده و فيض كاشانى در الوافى ذكر نكرده ، با همان ترتيب الوافى در اين كتاب ، مرتّب شده است . به عبارت ديگر ، ترتيب بحار الأنوار به روش الوافى ، با حذف مكرّرات و در چهارده مجلّد است .
2 . دُرَر البحار المصطفى من بحار الأنوار ( منتخب بحار الأنوار ) ، از نور الدين محمّد هادى بن شاه مرتضى كاشانى اخبارى . سه مجلّد اين كتاب به پايان رسيده است . مجلّد اوّل ، شامل ابواب عقل و جهل تا آخر معاد است . مجلّد دوم ، در مناقب اصحاب كساء تا آخر باب رجعت است و مجلّد سوم ، در امامت است . « 2 »
اين مجلّد ، به اهتمام ابو القاسم خوانسارى و محمّد صادق حسينى به سال 1301 ق ، در تهران ، چاپ سنگى شده است . « 3 »
3 . منتخب بحار الأنوار ، از محمّد صادق بن محمّد زمان كاشانى ( ق 12 ق ) . مؤلّف ، در اين كتاب ، آيات مندرج در بحار الأنوار و پارهاى از احاديث را حذف نموده است و آن را در سال 1130 ق ، به پايان رسانده است . « 4 »
4 . منتخب شرح نهج البلاغةى حديدى ، از سلطان محمود بن غلامعلى طبسى ( ق 12 ق ) . « 5 »
هامش
( 1 ) . وى ، فقيه ، اصولى ، محدّث ، اديب و متكلّم شيعى است كه نزد پدرش و عمويش محمّد محسن فيض كاشانىدرس خواند و از آنان ، اجازهء روايت دارد . پسرش محمّد مهدى ( م 1140 ق ) و خواهر زادهاش محمّد رفيع بن محمّد رضا كاشانى و محمّد نبى كاشانى ، از شاگردان اويند . وى بعد از 1111 ق ، از دنيا رفته است ( طبقات أعلام الشيعة ، ج 6 ، ص 804 ؛ موسوعة طبقات الفقهاء ، ج 12 ، ص 401 ؛ معادن الحكمة ، ج 1 ، ص 28 ، مقدمه ، به قلم مرحوم آية اللَّه مرعشى ) .
( 2 ) . الذريعة ، ج 8 ، ص 119 ( ش 444 ) .
( 3 ) . معجم المطبوعات العربية فى ايران ، ص 293 .
( 4 ) . فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 6 ، ص 349 ( ش 2364 ) .
( 5 ) . فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آستان قدس رضوى ، ج 14 ، ص 540 ( ش 13817 ) .