است و نسخهء آن در كتابخانهء آيةاللَّه مرعشى موجود است . « 1 »
19 . شرح خطبه شقشقيه ، از مير محمّد عبّاس بن على اكبر شوشترى لكهنويى ( م 1306 ق ) . اين شرح ، به دستور سيّد محمّد خان بهادر و به فارسى نوشته شده و با تعليقات شارح به عربى در حاشيهء آن ، به سال 1286 ق ، در هند ، چاپ شده است . « 2 »
20 . اللّمعة البيضاء فى شرح خطبة الزهراء ( شرح خطبة اللمة ) ، از محمّد على انصارى قراچه داغى ( زنده در 1306 ق ) . اين كتاب چاپ شده است . « 3 »
21 . شرح خطبة اللمة ، از سيّد على محمّد بن محمّد ( تاج العلماء ) ( م 1312 ق ) . « 4 »
22 . شرح الخطبة الشِّقشقية ، از سيّد على محمّد بن محمّد تاج العلماء . « 5 »
شش . شرح يك يا چند حديث
برخى از احاديث ، به خاطر در برداشتن مضمون عالى ، مهم و يا گاه پيچيده و دشوار ، دانشمندان شيعه را بر آن داشته است كه رساله هايى را به شرح اين گونه احاديث ، اختصاص دهند . البته گاه پرسش و درخواست ديگران ، آنان را به نگارش شرح حديث ، واداشته است .
در طول دو قرن دوازدهم و سيزدهم نيز نوشتههاى قابل توجّهى در اين زمينه ، از عالمان شيعه به جاى مانده است كه آثار زير ، از آن جمله است :
قرن دوازدهم
1 . شرح حديث البيضة ، از رضى الدين محمّد بن حسين خوانسارى ( م 1113 ق ) . « 6 »
اين
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 16 ، ص 400 .
( 2 ) . همان ، ج 13 ، ص 222 و ج 14 ، ص 130 .
( 3 ) . همان ، ص 224 ؛ أعيان الشيعة ، ج 10 ، ص 5 .
( 4 ) . الذريعة ، ج 13 ، ص 224 .
( 5 ) . همان ، ص 22 وج 14 ، ص 142 .
( 6 ) . وى دانشمند شيعى و متبحّر در علوم عقلى و نقلى است كه نزد پدرش حسين بن جمال الدين محقّقخوانسارى و دايىاش محمّد باقر بن محمّد مؤمن و محقق سبزوارى درس خواند و به تدريس فقه و حكمت مشغول بود . از جمله شاگردانش ، خليل بن محمّد اشرف قائنى و سيد محمّد صالح قزوينى را مىتوان نام برد . وى از برادرش آقا جمال ، كوچك تر است و اين شرح را به نام شاه سلطان حسين صفوى نوشته است . ( الذريعة ، ج 13 ، ص 193 ؛ طبقات أعلام الشيعة ، ج 6 ، ص 273 ؛ ريحانة الأدب ، ج 2 ، ص 320 ؛ موسوعة طبقات الفقهاء ، ج 12 ، ص 275 ) .